आजकाल भेटवस्तू देण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल झाला आहे. पूर्वी कपडे, मिठाई, शोपीस किंवा दागिने भेट देण्याची परंपरा होती, मात्र आता पर्यावरणपूरक आणि सकारात्मक ऊर्जेचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या वनस्पती भेट देण्याचा ट्रेंड वाढताना दिसत आहे. वाढदिवस, गृहप्रवेश, लग्नसमारंभ, ऑफिस उद्घाटन किंवा इतर शुभ प्रसंगी लोक झाडे आणि शोभेच्या वनस्पती भेट देण्याला प्राधान्य देतात. हरित जीवनशैलीला चालना देण्यासाठी ही पद्धत चांगली मानली जात असली, तरी वास्तुशास्त्रानुसार प्रत्येक वनस्पती भेट म्हणून देणे शुभ मानले जात नाही. काही वनस्पती अशा असतात ज्या नकारात्मक ऊर्जा, आर्थिक अडचणी किंवा कौटुंबिक तणावाचे कारण ठरू शकतात, असा समज वास्तुशास्त्रात मांडण्यात आला आहे.
भारतीय वास्तुशास्त्रात घरातील प्रत्येक वस्तू, दिशा आणि ऊर्जा यांचा व्यक्तीच्या जीवनावर परिणाम होतो, असे मानले जाते. त्यानुसार काही झाडे घरात लावणे किंवा इतरांना भेट देणे टाळावे, असे तज्ज्ञ सांगतात. विशेषतः काटेरी, कोमेजलेली किंवा नकारात्मक प्रतीक असलेली झाडे भेट देणे अशुभ समजले जाते. त्यामुळे भेट म्हणून वनस्पती निवडताना केवळ तिचे सौंदर्य किंवा लोकप्रियता पाहणे पुरेसे नसून तिचा आध्यात्मिक आणि वास्तुशास्त्रीय अर्थ समजून घेणेही आवश्यक ठरते.
वास्तुशास्त्रानुसार काटेरी वनस्पती घरात नकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात. त्यामुळे कॅक्टससारखी झाडे भेट म्हणून देणे टाळावे. अनेकांना कॅक्टस आकर्षक वाटतो कारण त्याला कमी पाणी लागते आणि तो सहज वाढतो. ऑफिस किंवा घराच्या सजावटीसाठीही त्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. मात्र वास्तुनुसार काटे संघर्ष, मतभेद आणि मानसिक तणावाचे प्रतीक मानले जातात. अशा झाडांमुळे घरात शांततेपेक्षा तणावाचे वातावरण निर्माण होऊ शकते. म्हणूनच कोणालाही कॅक्टस भेट देणे योग्य मानले जात नाही. त्याचप्रमाणे बोन्साय वनस्पतीबाबतही वास्तुशास्त्रात सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला जातो. बोन्साय ही मूळतः मोठ्या वृक्षाची लहान आकारात वाढवलेली कलात्मक आवृत्ती असते. ती दिसायला सुंदर आणि आकर्षक असली तरी वास्तुनुसार ती जीवनातील प्रगती थांबवण्याचे प्रतीक मानली जाते. बोन्साय झाडांची वाढ कृत्रिमरीत्या मर्यादित ठेवली जाते आणि यामुळे व्यक्तीच्या आर्थिक, व्यावसायिक किंवा वैयक्तिक प्रगतीवरही परिणाम होतो, अशी धारणा आहे. त्यामुळे अशा झाडांची भेट देणे टाळावे, असे तज्ज्ञ सांगतात. मृत किंवा सुकलेली झाडे देखील नकारात्मक ऊर्जेचे प्रतीक मानली जातात. काही लोक सजावटीसाठी कृत्रिम किंवा कोरडी फुले घरात ठेवतात. मात्र वास्तुशास्त्रानुसार सुकलेली वनस्पती स्थिरता, उदासीनता आणि आर्थिक अडथळ्यांचे प्रतीक असते. घरात किंवा ऑफिसमध्ये अशा वनस्पती ठेवल्यास सकारात्मक ऊर्जा कमी होते आणि वातावरण निस्तेज बनते. त्यामुळे अशा झाडांची भेट देणे तर दूरच, पण ती स्वतःजवळही ठेवू नयेत, असा सल्ला दिला जातो. वास्तुशास्त्रात चिंच, बाभूळ किंवा काटेरी वेलीसारख्या काही झाडांना नकारात्मक मानले गेले आहे. या वनस्पतींमुळे घरातील सदस्यांमध्ये वाद वाढतात, असे मानले जाते. त्यामुळे अशा वनस्पती भेट म्हणून दिल्यास प्राप्तकर्त्याच्या आयुष्यात तणाव किंवा अडथळे निर्माण होऊ शकतात, अशी धारणा आहे. विशेषतः वैवाहिक जीवनात अशा झाडांचा विपरीत परिणाम होतो, असे अनेक वास्तुतज्ज्ञ सांगतात. मनी प्लांटबाबत मात्र वास्तुशास्त्रात वेगवेगळ्या समजुती आहेत. अनेक जण मनी प्लांटला आर्थिक समृद्धीचे प्रतीक मानतात आणि भेट म्हणून देतात. काही वास्तुतज्ज्ञांच्या मते मनी प्लांट भेट म्हणून मिळणे शुभ मानले जाते, कारण ते धनलाभ आणि समृद्धीचे संकेत देते. मात्र काही तज्ज्ञ असेही सांगतात की मनी प्लांट गुपचूप आणणे किंवा चुकीच्या दिशेला ठेवणे अशुभ असू शकते. त्यामुळे मनी प्लांट भेट दिल्यास त्याची योग्य दिशा आणि काळजी घेणे महत्त्वाचे ठरते. तुळस ही भारतीय संस्कृतीत अत्यंत पवित्र वनस्पती मानली जाते. घरात तुळशीचे रोप लावल्याने सकारात्मक ऊर्जा वाढते, असे मानले जाते. तरीही तुळस भेट म्हणून देताना काही गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
धार्मिक श्रद्धेनुसार तुळस ही देवीचे रूप मानली जाते. त्यामुळे ती आदराने आणि योग्य पद्धतीने दिली गेली पाहिजे. काही ठिकाणी तुळशीचे रोप सहजपणे भेट देणे योग्य मानले जात नाही, कारण त्याला धार्मिक महत्त्व जोडलेले असते.
वास्तुशास्त्रानुसार घरातील वनस्पतींची दिशा देखील अत्यंत महत्त्वाची असते. एखादे झाड योग्य दिशेला ठेवले तर ते सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करते, पण चुकीच्या दिशेला ठेवल्यास नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात. उदाहरणार्थ, मनी प्लांट दक्षिण-पूर्व दिशेला ठेवणे शुभ मानले जाते. त्याचप्रमाणे तुळस पूर्व किंवा ईशान्य दिशेला ठेवावी, असे सांगितले जाते. त्यामुळे भेट म्हणून झाड देताना त्याच्या योग्य दिशेबाबत माहिती देणेही महत्त्वाचे ठरते. गेल्या काही वर्षांत इनडोअर प्लांट्सची लोकप्रियता प्रचंड वाढली आहे. स्नेक प्लांट, पीस लिली, अरेका पाम, बांबू प्लांट यांसारख्या वनस्पती घरातील हवेची गुणवत्ता सुधारतात आणि सजावटीसाठीही उपयुक्त ठरतात. वास्तुनुसार यापैकी काही झाडे सकारात्मक ऊर्जा वाढवतात. मात्र प्रत्येक झाडाची निवड विचारपूर्वक करणे आवश्यक आहे. काही वनस्पतींमध्ये विषारी द्रव्ये असू शकतात किंवा ती पाळीव प्राण्यांसाठी धोकादायक ठरू शकतात. त्यामुळे भेट म्हणून झाड देताना त्या व्यक्तीच्या घरातील परिस्थिती लक्षात घेणे आवश्यक आहे. विशेष म्हणजे वास्तुशास्त्रात फक्त वनस्पतींचाच नव्हे तर भेटवस्तूंचाही मोठा विचार केला जातो. धारदार वस्तू, काळ्या रंगाच्या वस्तू, रिकामे पाकीट किंवा खराब घड्याळ भेट देणे अशुभ मानले जाते. त्याच धर्तीवर काही वनस्पती देखील नकारात्मक ऊर्जेशी जोडल्या जातात. त्यामुळे पर्यावरणपूरक भेट देताना वास्तुशास्त्राचे नियम पाळल्यास अधिक सकारात्मक परिणाम मिळू शकतात, असे मानले जाते. आजच्या धावपळीच्या जीवनात लोक मानसिक शांतता आणि सकारात्मकतेच्या शोधात आहेत. घरातील वातावरण आनंदी आणि शांत राहावे यासाठी अनेक जण वास्तुशास्त्राचा आधार घेतात. झाडे आणि वनस्पती यांचा माणसाच्या मानसिक आरोग्यावरही सकारात्मक परिणाम होत असल्याचे संशोधनातून दिसून आले आहे. मात्र वास्तुशास्त्र मानणाऱ्या लोकांसाठी कोणती वनस्पती शुभ आणि कोणती अशुभ याला विशेष महत्त्व असते.
तज्ज्ञांच्या मते भेट म्हणून झाड निवडताना त्या वनस्पतीचे स्वरूप, उपयोग, ऊर्जा आणि प्रतीकात्मक अर्थ लक्षात घेणे गरजेचे आहे. सकारात्मक ऊर्जा वाढवणाऱ्या वनस्पतींमध्ये तुळस, मनी प्लांट, बांबू प्लांट आणि पीस लिली यांचा समावेश केला जातो. तर काटेरी, सुकलेली किंवा वाढ खुंटवणारी झाडे टाळण्याचा सल्ला दिला जातो. पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने वनस्पती भेट देणे ही अत्यंत चांगली सवय आहे. मात्र वास्तुशास्त्रानुसार योग्य झाडाची निवड केल्यास त्या भेटवस्तूचे महत्त्व अधिक वाढते. सकारात्मक ऊर्जेचा संदेश देणारी वनस्पती भेट दिल्यास नातेसंबंध अधिक दृढ होतात आणि घरात आनंदाचे वातावरण निर्माण होते, असे मानले जाते.
Leave a Reply