धावपळीचे जीवन, कामाचा ताण आणि बदलती जीवनशैली यामुळे अनेकांना आरोग्य आणि मानसिक शांततेसाठी वेळ देणे कठीण जाते. व्यायामाचा अभाव, असंतुलित आहार आणि तणाव यामुळे आरोग्याच्या समस्या वाढू शकतात. अशा परिस्थितीत जपानी जीवनशैलीतील काही साध्या आणि शिस्तबद्ध सवयी भारतीय दैनंदिन जीवनातही सहज अंगीकारता येऊ शकतात. त्यामुळे शरीरासोबतच मनालाही शांतता मिळवण्यास मदत होऊ शकते. या जपानी सवयी दैनंदिन जीवनात अंगीकारल्यास कमी खर्चात आणि फार मोठे बदल न करता अधिक साधे, शांत आणि निवांत जीवन जगण्यास मदत होऊ शकते. या सवयींचा उद्देश केवळ शिस्त लावणे नसून, घर स्वच्छ ठेवणे, उपलब्ध गोष्टींची कदर करणे, अन्नाबद्दल कृतज्ञ राहणे आणि स्वतःसाठी थोडा वेळ देणे यावर भर देणे हा आहे. विशेष म्हणजे, यासाठी महागड्या साधनांची किंवा जीवनशैलीत मोठ्या बदलांची आवश्यकता नसते.
घर स्वच्छ करण्यापासून ते जेवण करण्यापर्यंत आणि लवकर उठण्यापर्यंत, अशा अनेक जपानी सवयी आहेत ज्या तुम्ही तुमच्या दैनंदिन जीवनात सहजपणे समाविष्ट करू शकता. चला या खास सात जपानी सवयींबद्दल जाणून घेऊया.
हायाओकी: सकाळी लवकर उठणे
वडीलधारी मंडळीही नेहमी लवकर उठण्याचे महत्त्व सांगतात. जपानी जीवनशैलीतही लवकर उठून दिवसाची सुरुवात शांतपणे करण्यावर भर दिला जातो. सकाळी उठताच मोबाईल किंवा कामात गुंतण्याऐवजी स्वतःसाठी काही वेळ द्या.
हलका व्यायाम, चहा-कॉफीचा आस्वाद, ध्यान किंवा दिवसाचे नियोजन अशा छोट्या सवयींमुळे सकाळची धावपळ कमी होऊन दिवस अधिक शांत आणि सकारात्मक पद्धतीने सुरू करण्यास मदत होऊ शकते.
सौजी: स्वच्छतेला ध्यानाचे साधन बनवा
जपानी संस्कृतीत स्वच्छतेला केवळ घरातील काम मानले जात नाही, तर मन शांत ठेवण्याचा एक मार्ग म्हणूनही पाहिले जाते. त्यामुळे दररोज काही मिनिटे घरातील वस्तू आवरणे आणि घराच्या आसपासचा परिसर स्वच्छ ठेवण्याची सवय लावा. घाई न करता केलेली ही छोटी सवय मनावरील ताण कमी करून ताजेतवाने वाटण्यास मदत करू शकते.
युबुने नी त्सुकारु: आंघोळ करताना आराम करणे
जपानी संस्कृतीत कोमट पाण्यात काही वेळ आराम करण्याची परंपरा आहे. आंघोळ केवळ शरीर स्वच्छ करण्यापुरती मर्यादित न ठेवता, दिवसभराच्या धावपळीनंतर मन आणि शरीराला आराम देण्यासाठीही तिचा उपयोग केला जातो. काही मिनिटे शांतपणे बसल्याने तणाव कमी होण्यास आणि स्वतःसाठी वेळ मिळण्यास मदत होऊ शकते.
इतादाकिमासु: अन्नाबद्दल कृतज्ञता
जपानी संस्कृतीत जेवण सुरू करण्यापूर्वी ‘इतादाकिमासु’ (Itadakimasu) म्हणण्याची परंपरा आहे. यामागे अन्नाबद्दल आणि ते तयार करण्यासाठी मेहनत घेणाऱ्या व्यक्तींबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची भावना आहे.
आपणही जेवण सुरू करण्यापूर्वी काही क्षण थांबून अन्नासाठी आणि ते तयार करणाऱ्या व्यक्तींसाठी मनापासून आभार मानण्याची सवय लावू शकतो. यामुळे अन्नाची किंमत आणि महत्त्व जाणवते तसेच अन्न वाया घालवण्याची सवय कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
कुत्सु ओ सोरोएरु: योग्यरित्या शूज घालणे
घरी आल्यावर बूट किंवा चप्पल अस्ताव्यस्त न ठेवता ती ठरावीक जागी व्यवस्थित ठेवण्याची सवय जपानी जीवनशैलीतील एक साधी पण शिस्तबद्ध सवय मानली जाते. याला जपानी भाषेत ‘कुत्सु ओ सोरोएरु’ (Kutsu o Soroeru) असे म्हटले जाते.
बूट व्यवस्थित ठेवण्याची ही छोटीशी कृती बाहेरील धावपळीच्या जगातून घरातील शांत वातावरणात प्रवेश करण्याचा एक छोटा विराम देऊ शकते. त्यामुळे घर नीटनेटके राहण्यासोबतच मनालाही शांत वाटू शकते.
मोत्ताइनाई: गोष्टींचे कौतुक करणे
जपानी संस्कृतीतील ‘मोत्ताइनाई’ (Mottainai) हे तत्त्वज्ञान वस्तूंचा अनावश्यक अपव्यय न करण्याची आणि त्यांची किंमत ओळखण्याची शिकवण देते. एखादी वस्तू खराब झाली म्हणून ती लगेच फेकून देण्याऐवजी शक्य असल्यास तिची दुरुस्ती करून पुन्हा वापरण्याची सवय लावता येते.
कपडे, फर्निचर किंवा घरातील इतर वस्तूंचा पुनर्वापर केल्याने कचरा कमी करण्यास मदत होते. तसेच आपल्याला खरोखर काय आवश्यक आहे आणि केवळ इच्छेपोटी आपण काय खरेदी करतो, यातील फरक समजण्यासही ही सवय मदत करू शकते.
शुन: ऋतूंशी नाते जोडणे
जपानी संस्कृतीत ‘शुन’ (Shun) या संकल्पनेला विशेष महत्त्व आहे. एखादी गोष्ट सर्वोत्तम आणि योग्य हंगामात अनुभवण्याची ही कल्पना आहे. आपल्या दैनंदिन जीवनातही मोसमी फळे-भाज्या खाणे, निसर्गातील बदल जाणून घेणे आणि आजूबाजूच्या वातावरणाकडे लक्ष देणे यामुळे या सवयीचा अनुभव घेता येतो.
यामुळे दैनंदिन धावपळीतून थोडा वेळ बाजूला काढून निसर्गाशी जोडले जाण्याची आणि छोट्या गोष्टींचा आनंद घेण्याची सवय लागण्यास मदत होऊ शकते.
साधेपणातच शांती आहे.
या जपानी सवयींचे वैशिष्ट्य हे आहे की त्या अंगीकारण्यासाठी जीवनशैलीत मोठे बदल करण्याची गरज नसते. छोट्या छोट्या पावलांनीही तुमची दैनंदिन दिनचर्या अधिक सुसंघटित आणि आरामदायी होऊ शकते.
( डिस्क्लेमर : या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
Leave a Reply