युनिसेफने गुरुवारी प्रसिद्ध केलेल्या एका अत्यंत चिंताजनक अहवालामुळे जगभरात खळबळ उडाली आहे. या अहवालानुसार, २१ देशांमधील इंटरनेट वापरणारी जवळपास २ कोटी मुले एका वर्षाच्या आत डिजिटल माध्यमांवर लैंगिक छळ आणि शोषणाची बळी ठरली आहेत. हा आकडा केवळ एक संख्या नाही, तर या डिजिटल युगात वाढणाऱ्या लैंगिक छळ आणि शोषणाच्या अधिन असलेल्या मुलांबद्दल चिंता व्यक्त करणारा आहे.
मुलांसाठी काम करणारी संयुक्त राष्ट्रांची संस्था असलेल्या युनिसेफचा हा अभ्यास, आफ्रिका, आशिया, लॅटिन अमेरिका आणि पूर्व युरोप (जसे की केनिया, पाकिस्तान, ब्राझील आणि सर्बिया) या खंडांमधील २१ देशांतील मुलांसाठी केलेल्या सर्वेक्षणांवर आधारित असून, तो अशा प्रकारच्या सर्वात मोठ्या अभ्यासांपैकी एक आहे. या अहवालात असे दिसून आले आहे की, १२ ते १७ वयोगटातील पाचपैकी एकापेक्षा जास्त मुलांनी ऑनलाइन माध्यमांवर लैंगिक शोषणाचा अनुभव घेतला आहे.
अंदाजे १.५ कोटी मुलांना अवांछित अश्लील सामग्री दाखवण्यात आली, ९० लाख मुलांना अश्लील संभाषणे किंवा फोटो शेअर करण्यास भाग पाडले गेले आणि ४० लाख मुलांचे खाजगी फोटो त्यांच्या संमतीशिवाय मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित केले गेले. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, यातील सुमारे ६० टक्के छळ आणि शोषण फेसबुक, व्हॉट्सॲप, इन्स्टाग्राम, स्नॅपचॅट आणि टिकटॉक यांसारख्या लोकप्रिय इंटरनेट मीडिया प्लॅटफॉर्मवर घडले.
गुरुवारी प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार, निम्म्याहून अधिक प्रकरणांमध्ये पीडित व्यक्ती गुन्हेगाराला ओळखत होती, तर ३८ टक्के प्रकरणांमध्ये पीडित व्यक्तीची गुन्हेगाराशी पहिली भेट ऑनलाइन झाली होती. Ai या युगात, डीपफेक आणि Ai-निर्मित अश्लील फोटो व व्हिडिओ तयार करून मुलांना ब्लॅकमेल करण्याच्या घटनांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. या प्रकारच्या तांत्रिक शोषणाचा मुलांच्या मनावर खोल आणि विनाशकारी परिणाम होतो.
अभ्यासानुसार, अशा मुलांमध्ये आत्महत्येचे विचार येण्याची किंवा स्वतःला इजा करण्याची शक्यता सामान्य मुलांपेक्षा जवळपास चार पटीने जास्त असल्याचे आढळून आले आहे. असे असूनही, भीती, संकोच आणि सामाजिक कलंकामुळे, एक टक्क्यापेक्षा कमी प्रकरणे पोलीस, सामाजिक कार्यकर्ते किंवा हेल्पलाईनकडे नोंदवली जातात.
युनिसेफने सरकार आणि प्रमुख तंत्रज्ञान कंपन्यांना डिजिटल प्लॅटफॉर्मवरील सुरक्षा उपाय मजबूत करण्याचे, नवीन एआय-संबंधित गुन्ह्यांविरुद्ध कठोर कायदे लागू करण्याचे आणि मुलांसाठी तक्रार नोंदवण्याची यंत्रणा सुलभ करण्याचे जोरदार आवाहन केले आहे, जेणेकरून कोणतेही मूल अशा एकाकीपणात आणि भीतीत राहणार नाही.
Leave a Reply