बँका, एलआयसी आणि ईपीएफओमध्ये हजारो कोटी रुपये क्लेम न करता पडून आहेत आणि ही रक्कम दरवर्षी वाढत आहे. पण आता, ईपीएफओने ही रक्कम तिच्या हक्कदार लाभार्थ्यांना परत करण्याचा एक मार्ग शोधला आहे. खरं तर, 1,00,000 हून अधिक कर्मचाऱ्यांच्या निष्क्रिय पीएफ निधीची रक्कम कोणत्याही ऑफलाइन किंवा ऑनलाइन क्लेमशिवाय थेट त्यांच्या बँक खात्यात हस्तांतरित केली जाईल. या प्रक्रियेला गती देण्यासाठी, कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या ईपीएफओने 1.18 लाख निष्क्रिय खात्यांची ओळख आणि पडताळणी पूर्ण केली आहे. आतापर्यंत, जुन्या किंवा निष्क्रिय पीएफ खात्यातून पैसे काढण्यासाठी खातेधारकाला ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन दावा दाखल करावा लागत होता. सरकारच्या नवीन स्वयंचलित परतावा प्रणालीअंतर्गत, पीएफ सदस्यांना कोणताही अर्ज भरावा लागणार नाही. ईपीएफओ अशी खाती आपोआप ओळखेल आणि व्याजासह संपूर्ण रक्कम थेट त्यांच्या आधार-संलग्न बँक खात्यांमध्ये हस्तांतरित करेल.
कामगार आणि रोजगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी या प्रायोगिक प्रकल्पाला मंजुरी दिली. पहिल्या टप्प्यात ₹1,000 किंवा त्यापेक्षा कमी ठेवी असलेल्या निष्क्रिय पीएफ खात्यांचा समावेश होता. सध्या, अंदाजे 7.11 लाख अशी खाती ओळखण्यात आली असून, त्यामध्ये ₹30.52 कोटींची एकूण दावा न केलेली शिल्लक आहे. ईपीएफओने सांगितले की, बँक खात्यांसह उर्वरित 1.18 लाख सदस्यांची पडताळणी यशस्वीरित्या पूर्ण झाली आहे. ही प्रक्रिया सुरक्षित आणि सोपी व्हावी यासाठी, ईपीएफओने तंत्रज्ञानाचा वापर केला. आधार-संलग्न निष्क्रिय पीएफ खात्यांमधून सक्रिय बँक खात्यांमध्ये किमान ₹1 हस्तांतरित करून पडताळणी करण्यात आली.
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या सी-डॅक या संस्थेला ईपीएफओचे आयटी प्लॅटफॉर्म अद्ययावत करण्याचे काम सोपवण्यात आले आहे. नवीन प्लॅटफॉर्मवर ‘सिस्टम-जनरेटेड क्लेम’ हे वैशिष्ट्य जोडले जात आहे, ज्यामुळे निष्क्रिय खात्यांसाठीचे दावे सिस्टमद्वारे आपोआप प्रक्रिया केले जातील. हे आयटी अपग्रेड ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरपर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे, त्यानंतर पैशांचे हस्तांतरण सुरू होईल. जर ₹1,000 पर्यंतच्या शिल्लक रकमेचा समावेश असलेला हा प्रायोगिक प्रकल्प यशस्वी झाला, तर सरकार त्याची मोठ्या प्रमाणावर अंमलबजावणी करेल. यानंतर, ₹1,000 पेक्षा जास्त शिल्लक असलेल्या 24.76 लाख निष्क्रिय खात्यांमध्येही निधी आपोआप परत केला जाईल. आकडेवारीनुसार, गेल्या दोन दशकांत नोकरीतील बदलांमुळे किंवा पूर्वीच्या कंपन्यांमधून पीएफ हस्तांतरित करण्यात अयशस्वी झाल्यामुळे अंदाजे 31.86 लाख निष्क्रिय खाती तयार झाली आहेत. यापैकी सुमारे ₹10,903 कोटींची मोठी रक्कम दावा न केलेली पडून आहे.
Leave a Reply