दिल्ली पोलिसांच्या गुन्हे शाखेच्या तपासात कर्करोगाच्या औषधांच्या काळ्या बाजारातील धक्कादायक रॅकेट उघडकीस आले आहे. सुमारे 1 लाख रुपयांना विकल्या जाणाऱ्या ‘ॲव्हेलुमॅब’ इंजेक्शनमध्ये औषधाऐवजी फक्त पाणी असल्याचे चाचणीत समोर आले. जर्मन ‘मर्क’ लॅबच्या तपासणीत कर्करोगाशी लढणारा मुख्य घटकच इंजेक्शनमध्ये नसल्याचे स्पष्ट झाले. तसेच, राजस्थान सरकारच्या योजनेतून कर्करोग रुग्णांना दिली जाणारी औषधेही काळ्या बाजारात विकल्याचा आरोप आहे.
20 ऑगस्ट रोजी दिल्ली गुन्हे शाखेने सात राज्यांमध्ये पसरलेल्या सुमारे 9 कोटी रुपयांच्या कर्करोग औषध रॅकेटचा पर्दाफाश केला. या प्रकरणात आतापर्यंत 17 जणांना अटक करण्यात आली आहे. पोलिसांनी कारवाईदरम्यान कर्करोगावरील औषधांच्या 588 भरलेल्या आणि 6 रिकाम्या बाटल्या, औषधांचे 7 रिकामे बॉक्स, इतर औषधांची 3,021 पाकिटे आणि सुमारे 50 लाख रुपये रोकड जप्त केली.
जप्त करण्यात आलेल्या औषधांमध्ये डार्झालेक्स, इम्फिन्झी, अर्बिटक्स, ऑपडायटा, गॅझिवा, बॅवेन्सियो, ॲडसेट्रिस आणि कीट्रुडा यांसारख्या महागड्या कर्करोगावरील औषधांचा समावेश असल्याचे पोलिसांनी सांगितले.
सात राज्यांमध्ये पसरले होते रॅकेट
पोलिसांच्या माहितीनुसार, या टोळीचे जाळे दिल्ली-एनसीआर, मुंबई, हैदराबाद, हरियाणा, उत्तर प्रदेश यांसह अनेक भागांत पसरले होते. 22 जून रोजी मिळालेल्या गुप्त माहितीनंतर पोलिसांनी तपास सुरू केला. त्यानंतर पूर्व दिल्ली, रोहिणी आणि मुंबईतील संशयित ठिकाणांची माहिती मिळवण्यात आली.
11 जुलै रोजी सात पोलिस पथकांनी अंमली पदार्थ विभाग आणि स्थानिक पोलिसांच्या मदतीने दिल्ली व नवी मुंबईत एकाच वेळी छापे टाकले. चौकशी आणि शोधमोहीम राबवल्यानंतर या प्रकरणात एकूण 17 आरोपींना अटक करण्यात आली.
हे रॅकेटपर्यंत महागडी औषधे कशी पोहोचत होती?
पोलिसांच्या माहितीनुसार, या टोळीला कर्करोगाची महागडी औषधे तीन वेगवेगळ्या मार्गांनी मिळत होती. काही बनावट औषधे बेकायदेशीर स्रोतांकडून खरेदी केली जात होती, तर काही औषधे रुग्णालयांमधून कर्करोग रुग्णांसाठी असलेल्या साठ्यातून वळवली जात होती. तसेच सरकारी संस्था आणि गोदामांमधून पुरवली जाणारी औषधेही काढून घेतल्याचा आरोप आहे.
ही औषधे वैध बिले, खरेदीच्या नोंदी, औषध परवाने किंवा आवश्यक कागदपत्रांशिवाय घरांमध्ये आणि इतर ठिकाणी साठवली जात होती. त्यानंतर मध्यस्थांच्या माध्यमातून ही औषधे पुढे काळ्या बाजारात पुरवली जात असल्याचे पोलिसांनी सांगितले.
बनावट औषधांचे पुनर्पॅकिंग कसे केले जात होते?
पोलिसांच्या माहितीनुसार, आरोपींकडे मूळ पुठ्ठ्याचे खोके आणि रिकामे औषधांचे बॉक्स साठवून ठेवलेले होते. ॲसिटोनसारख्या रसायनांच्या मदतीने त्यावरील बॅच क्रमांक, एमआरपी आणि इतर ओळख माहिती पुसली जात होती. त्यानंतर थर्माकोल बॉक्स, बबल रॅप, टेप आणि पॉलिथिलीनचा वापर करून औषधांचे नवीन पॅकेजिंग केले जात असल्याचा आरोप आहे.
या कारवाईत पोलिसांनी औषध व्यवहार आणि रोख रकमेच्या देवाणघेवाणीशी संबंधित नोंदवह्या व डायऱ्याही जप्त केल्या. अटक केलेल्यांमध्ये लक्ष्मी नगर येथील अभिषेक वैश, शुभम कुमार चौधरी आणि सूरज चौधरी यांचा समावेश आहे. पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, अभिषेक कडे 2022 पासून औषधांची खरेदी-विक्री आणि पुरवठ्याच्या व्यवसायात होता. त्याच्याकडून 4 लाख रुपये, तर शुभम या आरोपीकडून 23 लाख रुपये रोकड जप्त करण्यात आली.
देशभर पसरले होते बनावट औषधांचे नेटवर्क
पोलिसांच्या माहितीनुसार, या रॅकेटचे जाळे केवळ दिल्लीपुरते मर्यादित नव्हते. नोएडा, गुरुग्राम, गाझियाबाद, झज्जर, फरिदाबाद, मुंबई आणि हैदराबाद येथील व्यक्तींचाही या नेटवर्कमध्ये सहभाग असल्याचे समोर आले आहे. नोएडातील आरोपीकडून 337 कर्करोगविरोधी औषधांच्या बाटल्या, फरिदाबादमधील आरोपीकडून 108 बाटल्या आणि 6.5 लाख रुपये, तर गुरुग्राममधील आरोपीकडून 55 बाटल्या जप्त करण्यात आल्या.
या प्रकरणी 12 जुलै रोजी गुन्हे शाखा पोलीस ठाण्यात एफआयआर दाखल करण्यात आला आहे. सध्या पोलीस या संपूर्ण प्रकरणातील औषधांचा पुरवठा आणि आर्थिक व्यवहारांचे नेटवर्क तपासत आहेत. कर्करोगासारख्या गंभीर आजाराच्या रुग्णांपर्यंत बनावट किंवा सरकारी पुरवठ्यातील औषधे किती काळापासून पोहोचत होती आणि या रॅकेटमध्ये आणखी किती जण सहभागी आहेत, याचा तपास सुरू आहे.
या रॅकेटमागे नेमकं कोण? तपासात मोठं नेटवर्क रडारवर
डॉ. मनीष शर्मा यांच्या अटकेनंतर पोलिसांचा तपास आता केवळ त्यांच्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. बनावट आणि भेसळयुक्त कर्करोगाच्या औषधांचे उत्पादन, पॅकिंग आणि देशभर पुरवठा करणाऱ्या संपूर्ण नेटवर्कचा शोध घेतला जात आहे.
पोलिस औषधांचा खरा स्रोत कोणता, पुरवठा साखळीत आणखी कोण-कोण सहभागी आहेत आणि इंडियामार्टच्या माध्यमातून देशभर पसरलेल्या या नेटवर्कची व्याप्ती किती मोठी आहे, याचा तपास करत आहेत. त्यामुळे या प्रकरणामागे आणखी मोठे नेटवर्क असल्याची शक्यता तपासली जात आहे.
Leave a Reply