शहराच्या विकासकामांसाठी नागरिक जो कर भरतात, त्यातील प्रमुख वाटा म्हणजे मालमत्ता कर (Property Tax). अनेकदा लोकांना हा टॅक्स नक्की कसा मोजला जातो, याबाबत स्पष्टता नसते. मालमत्तेचे बाजारमूल्य, बांधकामाचा प्रकार आणि लोकेशन यानुसार टॅक्सची रक्कम बदलत असते. या करप्रणालीचे नेमके नियम आणि दंडाची तरतूद काय आहे, याची सविस्तर माहिती प्रत्येक मालमत्ता धारकाकडे असणे गरजेचे आहे.
मालमत्ता कर कोणाला भरावा लागतो?
ज्या व्यक्तीच्या नावावर मालमत्ता नोंदणीकृत आहे त्याला मालमत्ता कर भरावा लागतो. म्हणजेच जर तुम्ही घर, फ्लॅट, प्लॉट किंवा व्यावसायिक मालमत्ता खरेदी केली असेल तर तुम्हाला दरवर्षी हा कर भरणे बंधनकारक आहे. तुम्ही त्या मालमत्तेत स्वत: राहत असाल किंवा भाड्याने दिले असेल. दोन्ही प्रकरणांमध्ये कर भरावा लागतो. तथापि, काही प्रकरणांमध्ये सूट देखील दिली जाते. जसे की धार्मिक संस्था, सरकारी इमारती किंवा काही राज्यांमध्ये, ज्येष्ठ नागरिक आणि अपंग व्यक्तींना अंशतः दिलासा मिळू शकतो.
मालमत्ता कराची गणना कशी करावी?
प्रत्येक महापालिकेची स्वत:ची पद्धत असू शकते, त्यामुळे वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या प्रकारच्या मालमत्तेनुसार कर वेगवेगळा असू शकतो. मात्र, भारतात बहुतांश ठिकाणी एक जेनेरिक फॉर्म्युला अवलंबला जातो.
मालमत्ता कर फॉर्म्युला
मालमत्ता कर = (मूळ मूल्य × बिल्ट-अप क्षेत्र × वय घटक × इमारतीचा प्रकार × वापराची श्रेणी) – घसारा
चला या संज्ञा सोप्या भाषेत समजून घेऊया
बेस व्हॅल्यू : आपल्या परिसरातील प्रति चौरस फूट प्रॉपर्टीची सरकारी किंमत.
बिल्ट-अप एरिया : घराचे एकूण क्षेत्रफळ, भिंती आणि गालिचे क्षेत्र या दोन्हींचा समावेश होतो.
वय घटक: इमारत किती जुनी आहे? नवीन इमारतींवरील कर अनेकदा जास्त असतात.
इमारतीचा प्रकार : मालमत्ता निवासी, व्यावसायिक किंवा औद्योगिक आहे का?
वापराची श्रेणी: आपण स्वत: च्या ताब्यात असलेल्या घरात राहता, भाड्याने देता की ते रिकामे आहे?
अवमूल्यन : जुन्या इमारतींची झीज लक्षात घेऊन काही प्रमाणात कर वजावट केली जाते, तिला घसारा असे म्हणतात.
गृहनिर्माण मालमत्तेसाठी मालमत्ता कर कसा निश्चित केला जातो?
निवासी मालमत्तेच्या मालमत्ता कराची गणना करताना अनेक घटक विचारात घेतले जातात:
स्थान : मुख्य क्षेत्र किंवा शहराच्या मध्यभागी असलेल्या मालमत्तांवर अधिक कर आकारला जातो.
मालमत्तेचे वय: नवीन मालमत्तांवर जास्त कर आकारला जाऊ शकतो, परंतु त्यांना उच्च घसारा देखील फायदा होऊ शकतो.
मालमत्तेचा आकार: मोठ्या मालमत्तांवर जास्त कर आकारला जातो.
वापर: वैयक्तिक वापर आणि भाड्याच्या मालमत्तेवरील कर भिन्न असू शकतात.
मालमत्तेचा प्रकार: स्वतंत्र घर किंवा अपार्टमेंटनुसार कर बदलू शकतो.
मालमत्ता कर उशिरा भरल्यास दंड
दंड टाळण्यासाठी मालमत्ता मालकांनी वेळेवर मालमत्ता कर भरणे आवश्यक आहे. उज्जीवन स्मॉल फायनान्स बँकेच्या अहवालानुसार, उशीरा पैसे भरल्यास राज्य किंवा महानगरपालिकेच्या धोरणानुसार 5% ते 20% पर्यंत व्याज किंवा दंड आकारला जाऊ शकतो. हे अतिरिक्त शुल्क मूळ मालमत्ता कराच्या वर आकारले जाते. उदाहरणार्थ, गेल्या वर्षी एप्रिलमध्ये बृह बेंगळूर महानगर पालिकेने (BBMP) जाहीर केले होते की ज्या मालमत्ताधारकांनी आपला मालमत्ता कर वेळेवर भरला नाही त्यांना थकीत रकमेइतका दंड आणि वार्षिक 15% पर्यंत व्याज भरावे लागेल.
मला किती कर भरावा लागेल?
मालमत्ता कराचा दर सामान्यत: 5% ते 20% दरम्यान असू शकतो, परंतु तो पूर्णपणे स्थानिक संस्थेवर अवलंबून असतो. उदाहरणार्थ, मुख्य ठिकाणी असलेल्या व्यावसायिक मालमत्तांवर कर जास्त आहे, तर निवासी मालमत्ता तुलनेने कमी आहेत.
मालमत्ता कर कसा जमा करावा?
आजच्या डिजिटल युगात मालमत्ता कर भरणे खूप सोपे झाले आहे. बहुतांश महापालिका ऑनलाइन पेमेंट देतात. आपण संबंधित महानगरपालिकेच्या वेबसाइटला भेट देऊ शकता:
मालमत्ता कर ‘असा’ भरा
प्रॉपर्टी आयडी किंवा नंबर प्रविष्ट करा
चेक करा टॅक्स डिटेल्स
ऑनलाइन पेमेंट करा (नेट बँकिंग, यूपीआय, कार्ड्स)
याशिवाय ऑफलाइन पेमेंटसाठी महापालिका कार्यालयात जाऊनही कर जमा करता येणार आहे.
कर सूट कशी मिळते?
अनेक महापालिका मुदतीपूर्वी कर भरल्यास सवलत देतात. याशिवाय काही राज्यांमध्ये रिक्त मालमत्ता मालक, ज्येष्ठ नागरिक किंवा महिला मालकांसाठी विशेष सूट देण्याची तरतूद आहे.
Leave a Reply