आजच्या बदलत्या जीवनशैलीचा परिणाम आरोग्यावर होत आहे. याचा परिणाम पुरुषांच्या तुलनेत महिलांच्या आरोग्यावर अधिक होत आहे. तर असा एक आजार आहे, जो 100 पैकी 95 महिलांना आहे आणि त्या आजाराचं नाव आहे ‘थायरॉइड’, भारतात लाखो लोक थायरॉईड-संबंधित समस्यांनी त्रस्त आहेत. शरीरातील हार्मोनल बदलांमुळे केवळ शारीरिकच नव्हे, तर मानसिक समस्याही उद्भवतात. त्यामुळे, लक्षणं वेळेवर ओळखून उपचार घेणं फार आवश्यक आहे. जेव्हा मानेच्या पुढील भागातील थायरॉईड ग्रंथीमध्ये बिघाड होतो, तेव्हा शरीरात विविध बदल घडू शकतात. तुम्ही घरीच करता येणाऱ्या एका सोप्या ‘नेक टेस्ट’द्वारे थायरॉईड ग्रंथीमधील सूज किंवा बदल स्वतःच तपासू शकता.
थायरॉईड ही मानेच्या पुढच्या भागात, हनुवटीच्या अगदी खाली असलेली एक लहान, फुलपाखराच्या आकाराची ग्रंथी आहे. ती तयार करत असलेले हार्मोन्स शरीरातील ऊर्जा, तापमान, हृदयाचे ठोके आणि वजन नियंत्रित करतात. या ग्रंथीच्या कार्यातील चढ-उतारामुळे अनेकदा गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे, घरी करता येणाऱ्या एका सोप्या तपासणीद्वारे जर याचं लवकर निदान झालं, तर उपचार त्वरित सुरू करता येतात.
अमेरिकन असोसिएशन ऑफ क्लिनिकल एंडोक्राइनोलॉजी या घरगुती मानेच्या चाचणीची शिफारस करते. हे करण्यासाठी, भरपूर प्रकाश असलेल्या ठिकाणी आरशासमोर उभे राहा. तुम्हाला तुमच्या मानेचा खालचा भाग स्पष्टपणे दिसत असल्याची खात्री करा. तुमच्या हनुवटीखाली आणि गळ्याच्या हाडाच्या वर असलेली थायरॉईड ग्रंथी शोधल्यानंतर, तुमची मान हळूवारपणे किंचित मागे झुकवा. त्यानंतर पाण्याचा एक घोट घ्या.
लघवी करताना, आरशाच्या साहाय्याने थायरॉईड ग्रंथीच्या भागाची काळजीपूर्वक तपासणी करा आणि तिथे कोणत्याही गाठी, उंचवटे किंवा असामान्य सूज आहे का ते पाहा. जर तुम्हाला थायरॉईड ग्रंथीच्या भागात कोणतीही गाठ किंवा सूज दिसली, तर ते थायरॉईडच्या आजाराचं लक्षण असण्याची शक्यता आहे. याव्यतिरिक्त, शरीरात दिसणाऱ्या इतर लक्षणांचेही मूल्यांकन केले पाहिजे.
वजन वाढणे, तीव्र थकवा, कोरडी त्वचा, केस गळणे आणि खूप थंडी वाजणे ही लक्षणे थायरॉईड संप्रेरकाच्या कमतरतेमुळे, म्हणजेच हायपोथायरॉईडीझममुळे असू शकतात. मात्र, अचानक वजन कमी होणे, हृदयाची गती वाढणे, चिंता, जास्त घाम येणे आणि उष्णता सहन न होणे ही हायपरथायरॉईडीझमची लक्षणे आहेत.
केवळ या घरगुती चाचणीने आजाराचं पूर्णपणे निदान होऊ शकत नाही. यामुळे फक्त मानेबाहेरील बदल शोधण्यास मदत होते. म्हणून, जर तुम्हाला लक्षणं किंवा मानेमध्ये कोणत्याही प्रकारची सूज आढळल्यास, तुम्ही ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. त्या TSH, T3, आणि T4 सारख्या रक्त चाचण्या करून योग्य उपचार घ्या.
Leave a Reply