हिंदू परंपरेनुसार, पूजा, जप, ध्यान आणि होम यांसारख्या आध्यात्मिक प्रथा केवळ विधीसाठीच मर्यादित नाही, तर मनावर संयम ठेवणारी पवित्र साधने आहेत. अनेक जण सकाळ संध्याकाळ पूजा करतात, पण गडबडीत आसन घ्यायला विसरतात. पण पूजा करताना दर्भासन फार महत्त्वाचं असतं, सर्वात आधी दर्भासन म्हणजे काय जाणून घ्या.. दर्भासन म्हणजे ‘दर्भ’ नावाच्या पवित्र गवतापासून किंवा कुशापासून बनवलेले आसन. सांगायचं झालं तर, अनेक लोक घरी पूजा करताना थेट जमिनीवर बसतात. परंतु शास्त्रानुसार, पूजा किंवा जप करताना थेट जमिनीवर बसण्याऐवजी आसनाचा वापर करणं अधिक योग्य मानलं जातं. आसन वापल्यामुळे आध्यात्मिक साधनेत एकाग्रता वाढते आणि पूजेचं फळ अधिक चांगले मिळतं.
आसन हे केवळ बसण्यासाठी वापरलं जाणारं साधन नाही. ते पूज करणाऱ्या व्यक्तीला स्थिरता आणि मानसिक शांती देणारं एक साधन मानलं जातं. शास्त्रानुसार, असं म्हटलं जातं की जमिनीशी थेट संपर्क न ठेवता आसनाचा वापर केल्यानं मन सहजपणे एकाग्र होतं आणि जप किंवा ध्यानादरम्यान होणारी अस्वस्थता कमी होते. म्हणूनच पूजा, व्रत, ध्यान आणि मंत्रजप यांसारख्या कार्यांमध्ये काही आसनांचा वापर करण्याची परंपरा आजही सुरू आहे.
शास्त्रानुसार, दर्भासन हे सर्व आसनांमध्ये सर्वात पवित्र आहे. दर्भाला शुद्धता आणि पवित्रतेचे प्रतीक मानलं जातं. अनेक यज्ञ, होम आणि वैदिक विधींमध्ये दर्भाला विशेष स्थान आहे. ज्योतिष परंपरेनुसार, दर्भाचा संबंध केतू ग्रहाशी जोडला जातो. त्यामुळे, विद्वानांच्या मते, दर्भासनावर बसून पूजा, ध्यान आणि नामजप केल्याने आध्यात्मिक प्रगती, एकाग्रता आणि ज्ञानवृद्धी होते. तसेच, ग्रहदोष दूर करण्यासही हे उपयुक्त ठरते, असं देखील मानलं जातं.
प्रत्येक घरात दर्भासन असेलच असं नाही. अशा परिस्थितीत, स्वच्छ पांढऱ्या कापडावर, चटईवर किंवा पूजेसाठी ठेवलेल्या विशेष चटईवर बसून पूजा करता येते. काही आचार्य असं सुचवतात की, जर दर्भासन नसेल, तर किमान एक दर्भकांडी ठेवून त्यावर स्वच्छ कापड पसरून पूजा करणं देखील शुभ मानलं जातं. सर्वात महत्वाचं म्हणजे, काही लोकांचा असा विश्वास आहे की महिलांनी दर्भासन वापरू नये, पण आध्यात्मिक विद्वान स्पष्ट करतात यावर कोणालाही बंदी नाही. महिला पूजा आणि ध्यानादरम्यान दर्भासन वापरू शकतात. पण, असा सल्ला दिला जाते की त्यांनी थेट दर्भावर बसण्याऐवजी, स्वच्छ पांढऱ्या कापडावर किंवा इतर गादीवर बसावं.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)
Leave a Reply