माती ही आपल्या अन्नसाखळीमधील सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. माती पानी, कार्बनसोबतच पोषणतत्त्वे देखील स्टोअर करते. जगातील अर्ध्यापेक्षा अधिक जैवविविधता ही जमिनीखाली असते. मात्र अलीकडच्या काळात अतिरिक्त खतांच्या मात्रेमुळे जमिनीची गुणवत्ता कमी होत चालली आहे, ज्याचा परिणाम हा अन्न सुरक्षिततेवर पडताना दिसत आहे. हेच लक्षात घेऊन स्विट्जरलँडमध्ये एक आगळा वेगळा प्रयोग करण्यात आला आहे. तेथील काही शास्त्रज्ञांनी जमिनीची सुपिकता मोजण्यासाठी चक्क अंडरवेअरचा अंतर्वस्त्राचा वापर केला आहे. या शास्त्रज्ञांनी जमिनीमध्ये एक नाही दोन नाही तर तब्बल एक हजार अंडरवेअर पुरल्या, या प्रोजेक्टला त्यांनी प्रूफ बाय अंडरवेअर असं नाव दिलं होतं, या प्रयोगाअंती धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.
या अंडरवेअरच्या मदतीने जमिनीखालील अनेक रहस्य शोधण्यात वैज्ञानिकांना यश आलं आहे. 2021 मध्ये ज्यूरिख विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांनी हा प्रयोग केला होता. या शास्त्रज्ञांनी तब्बल 1000 सुती अंडरवेअर जमिनीखाली पुरल्या, त्यानंतर दोन महिन्यांनी त्यांनी या अंडरवेअर बाहेर काढल्या, त्यांनी त्या अंडरवेअरच्या स्थितीचे फोटो काढून तपासणीसाठी लॅबला पाठवले. अंतर्वस्त्रांचे विघटन किती गतीने झालं? त्यावरून तेथील जमीन किती सुपीक आहे, किती सक्रिय आहे? याचा अंदाज वैज्ञानिकांनी लावला.
शास्त्रज्ञांनी या प्रयोगावरून असा निष्कर्ष काढला की, जिथे सुती अंडरवेअरचे लवकर विघटन झाले, तेथील जमिनीचा पोत हा कसदार होता. परंतु ज्या ठिकाणी अंडरवेअरचे विघटन लवकर झाले नाही, ती जमीन कसदार नव्हती. ज्या ठिकाणी विघटन लवकर झाले, त्या जमिनीमध्ये जीवाणूंची संख्या अधिक होती, असा निष्कर्ष शास्त्रज्ञांनी काढला आहे. या प्रयोगाची त्यावेळी चांगलीच चर्चा झाली. सर्वसामान्यपणे ज्या जमिनीमध्ये जिवाणूंची संख्या अधिक असते, त्या ठिकाणी कोणत्याही वस्तूंचं विघटन अधिक जलद पद्धतीने होतं. परंतु जी जमीन सुपिक नसते, तिथे मात्र कोणत्याही वस्तूंचं लवकर विघटन होत नाही. हेच या अंडरवेअरच्या स्थितीवरून दिसून आलं. या प्रयोगासाठी तब्बल एक हजार अंडरवेअर जमिनीखाली पुरण्यात आल्या होत्या.
Leave a Reply