आजच्या स्पर्धात्मक युगात प्रत्येक व्यक्ती आपल्या करिअरमध्ये प्रगती करण्यासाठी मेहनत घेत आहे. चांगली नोकरी, पदोन्नती, आर्थिक स्थैर्य आणि व्यावसायिक यश मिळवण्यासाठी कौशल्यांसोबतच कामाचे वातावरणही महत्त्वाची भूमिका बजावते. वास्तुशास्त्रानुसार कार्यालयातील जागेची रचना, बसण्याची दिशा, टेबलची मांडणी आणि आसपासचे वातावरण यांचा व्यक्तीच्या विचारांवर आणि काम करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो. अनेक वास्तु तज्ज्ञांच्या मते, ऑफिसमधील काही साधे बदल सकारात्मक ऊर्जा वाढवण्यास मदत करू शकतात. त्यामुळे अनेक कर्मचारी आणि व्यावसायिक आपल्या कार्यस्थळाची मांडणी वास्तुच्या नियमांनुसार करण्याचा प्रयत्न करतात. वास्तुशास्त्रात दिशांना विशेष महत्त्व दिले जाते. प्रत्येक दिशेचा विशिष्ट ऊर्जा प्रवाहाशी संबंध असल्याचे मानले जाते.
कार्यालयात काम करताना कोणत्या दिशेला तोंड करून बसावे, टेबल कुठे ठेवावे आणि कोणत्या भागात कोणत्या वस्तू ठेवाव्यात याबाबत अनेक नियम सांगितले जातात. विशेषतः उत्तर आणि पूर्व दिशेला शुभ मानले जाते. उत्तर दिशा आर्थिक प्रगती, नवीन संधी आणि विकासाशी संबंधित असल्याचे मानले जाते, तर पूर्व दिशा ज्ञान, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक विचारांसाठी उपयुक्त मानली जाते. अनेक वास्तु तज्ज्ञांच्या मते, ऑफिसमध्ये काम करताना उत्तर किंवा पूर्व दिशेकडे तोंड करून बसल्यास मन एकाग्र राहण्यास मदत होऊ शकते.
नवीन कल्पना सुचणे, निर्णय घेण्याची क्षमता वाढणे आणि कामात उत्साह निर्माण होणे यासाठी ही दिशा उपयुक्त मानली जाते. विशेषतः व्यवस्थापक, अधिकारी, उद्योजक आणि सर्जनशील क्षेत्रात काम करणाऱ्या व्यक्तींनी आपल्या बसण्याच्या जागेकडे विशेष लक्ष द्यावे, असा सल्ला दिला जातो. कार्यालयातील टेबल हा कामाचा मुख्य केंद्रबिंदू असतो. दिवसभरातील अनेक तास कर्मचारी आपल्या टेबलवर बसून काम करतात. त्यामुळे टेबलची दिशा आणि त्यावरील वस्तूंची मांडणी व्यवस्थित असणे गरजेचे मानले जाते. वास्तुनुसार टेबलवर अनावश्यक कागदपत्रे, खराब झालेल्या वस्तू किंवा वापरात नसलेल्या वस्तू ठेवू नयेत. अस्ताव्यस्त टेबलमुळे मानसिक ताण वाढू शकतो आणि कामावर लक्ष केंद्रित करण्यात अडचणी येऊ शकतात. टेबलवर आवश्यक वस्तूंचीच मांडणी करावी. संगणक, फाईल्स, नोटपॅड आणि इतर कामाच्या वस्तू योग्य पद्धतीने ठेवल्यास कामाची गती वाढू शकते. स्वच्छ आणि व्यवस्थित कार्यक्षेत्रामुळे मन शांत राहते आणि निर्णय घेण्याची क्षमता सुधारते, असे मानसशास्त्रज्ञही सांगतात.
वास्तुशास्त्रानुसार कार्यालयातील खुर्चीच्या मागे मजबूत भिंत किंवा आधार असणे शुभ मानले जाते. यामुळे व्यक्तीला स्थैर्य आणि सुरक्षिततेची भावना मिळते, अशी धारणा आहे. सतत ये-जा असलेल्या जागी किंवा दरवाजाच्या थेट समोर पाठ करून बसणे टाळावे, असा सल्ला दिला जातो. नेतृत्वाच्या पदावर असणाऱ्या व्यक्तींनी अशा ठिकाणी बसावे जिथून त्यांना कार्यालयातील हालचाली सहज दिसतील. यामुळे आत्मविश्वास वाढतो आणि कामावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होते, असे वास्तु तज्ज्ञांचे मत आहे. कार्यालयातील वातावरण आनंदी आणि सकारात्मक ठेवण्यासाठी स्वच्छता, प्रकाश आणि हवा यांना महत्त्व दिले जाते. नैसर्गिक प्रकाश असलेल्या ठिकाणी काम केल्याने मन प्रसन्न राहते आणि कार्यक्षमता वाढण्यास मदत होते. त्यामुळे शक्य असल्यास ऑफिसमध्ये सूर्यप्रकाश येईल अशी व्यवस्था करावी. कार्यालयात हिरवी झाडे ठेवणे देखील फायदेशीर मानले जाते. झाडांमुळे वातावरण ताजेतवाने होते आणि तणाव कमी होण्यास मदत होते. मात्र, सुकलेली किंवा खराब झालेली झाडे कार्यालयात ठेवू नयेत. अशा वस्तू नकारात्मकतेचे प्रतीक मानल्या जातात. ऑफिसमधील रंगसंगतीचाही सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. हलके आणि शांत रंग वापरल्याने कामाचे वातावरण आरामदायी बनते. खूप गडद किंवा तणाव निर्माण करणारे रंग मोठ्या प्रमाणात वापरणे टाळावे, असा सल्ला दिला जातो.
व्यवसायिक आणि वरिष्ठ पदावरील व्यक्तींसाठी कार्यालयातील जागेचे नियोजन अधिक महत्त्वाचे मानले जाते. वास्तुनुसार कार्यालयातील प्रमुख व्यक्तीची बसण्याची जागा अशी असावी की तिला निर्णय घेण्यासाठी आत्मविश्वास मिळेल. काही वास्तु तज्ज्ञांच्या मते, कार्यालयातील प्रमुख व्यक्तीने दक्षिण-पश्चिम भागात बसणे फायदेशीर ठरू शकते. या दिशेला स्थैर्य आणि नेतृत्वाशी जोडले जाते. मात्र, प्रत्येक कार्यालयाची रचना वेगळी असल्यामुळे बदल करताना व्यावहारिक बाबींचाही विचार करणे आवश्यक आहे. व्यावसायिकांनी कार्यालयातील प्रवेशद्वाराकडेही लक्ष द्यावे. प्रवेशद्वार स्वच्छ, आकर्षक आणि अडथळ्यांशिवाय असणे महत्त्वाचे मानले जाते. कार्यालयात प्रवेश करताना सकारात्मक भावना निर्माण होणे आवश्यक आहे. आधुनिक कार्यालयांमध्ये संगणक, लॅपटॉप, प्रिंटर आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा मोठ्या प्रमाणात वापर होतो. वास्तुनुसार या वस्तूंची योग्य जागी मांडणी करणे आवश्यक मानले जाते. इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंची जागा ठरवताना कामातील सोय आणि सुरक्षितता यांनाही प्राधान्य द्यावे. कार्यालयातील वायर, खराब उपकरणे किंवा बंद पडलेल्या वस्तू दीर्घकाळ ठेवू नयेत. अशा वस्तूंमुळे जागा अस्ताव्यस्त दिसते आणि कामाच्या वातावरणावर परिणाम होऊ शकतो.
Leave a Reply