इराण युद्धामुळे सध्या स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुज सगळ्या जगभरात चर्चेत आहे. इराणने या मार्गावरील जलवाहतूक रोखून धरली आहे. त्यामुळे तेल संकट निर्माण झालं आहे. जगातील 20 टक्के तेलाची वाहतूक या मार्गावरुन होते. आता पाकिस्तानमुळे हॉर्मुज स्ट्रेट पुन्हा चर्चेत आलं आहे. पाकिस्तान या हॉर्मुज स्ट्रेट जवळ असलेला आपला जुना जिवानी एअरबेस पुन्हा विकसित करणार आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार या प्रोजेक्टच्या विकासासाठी चीन पाकिस्तानला आर्थिक मदत देत आहे. चीन पाकिस्तानच्या या नव्या आघाडीमुळे क्षेत्रीय सुरक्षा समीकरणाचा विषय अजून संवेदनशील होणार आहे. जिवानी एअरबेस बलूचिस्तानच्या ग्वादर भागात आहे. रणनितीक दृष्ट्या हा एअरबेस खूप महत्वाचा मानला जातो.
जिवानी एअरबेसचं लोकेशन याला अजून खास बनवते. हॉमुर्ज स्ट्रेटच्या खूपच जवळ हा बेस आहे. इराणी सीमेपासून 34 किलोमीटर अंतरावर आहे. ओमानची खाडी आणि फारसची खाडी या प्रमुख समुद्री मार्गांजवळ हा बेस आहे. जगातील व्यस्ततम तेल मार्गांवर लक्ष ठेवण्यासाठी हे महत्वाचं सैन्य ठिकाण बनू शकतं. लोकेशनमध्ये जिवानी एअरबेसच महत्व दडलेलं आहे. भारताने विकसित केलेल्या चाबहार बंदरापासून हा एअर बेस 100 ते 120 किलोमीटर लांब आहे.
चाबहार पोर्ट भारतासाठी अनेक कारणांमुळे महत्वाचा
चाबहार बंदरामुळे पाकिस्तानला बायपास करता येतं.
अफगाणिस्तान आणि थेट मध्य आशियापर्यंत पोहोचता येतं.
व्यापार आणि रणनितीक कनेक्टिविटी.
जिवानी एअर बेस चालू झाल्यास..
पाकिस्तानला चाबहार बंदरावर चालणाऱ्या सर्व हालचालींवर लक्ष ठेवता येईल.
संकट काळात भारताच्या सप्लाय लाइनवर त्यांना दबाव टाकता येऊ शकतो.
चीनची एन्ट्री
रिपोर्ट्सनुसार चीन या एअरबेसच्या अपग्रेडेशनसाठी मदत करत आहे. यामुळे हिंद महासागर क्षेत्रातील चीनची रणनिती अजून मजबूत होईल.
String of Pearls
ग्वादर (पाकिस्तान)
हम्बनटोटा (श्रीलंका)
जिबूती (आफ्रीका)
ही बंदरं आधीच चीनच्या ताब्यात आहे. त्याद्वारे चीन आपली सैन्य शक्ती मजबूत करत आहे.
जिवानी एअरबेस या साखळीतील एक नवीन सैन्य लिंक आहे.
भारतासाठी धोका काय?
चाबहार बंदरावर चीन-पाकिस्तानला लक्ष ठेवता येईल.
अरबी समुद्रातील ही चीन-पाकिस्तानची वाढती उपस्थिती.
युद्धकाळात समुद्री हालचालींना धोका.
आखाती देश आणि तेल पुरवठ्यावर रणनितीक नियंत्रण.
बदलतं समुद्री समीकरण.
पाकिस्तान चीनची ही नवीन भागीदारी फक्त एअरबेस पुरती मर्यादीत नाही, संपूर्ण हिंद महासागरातील रणनितीक संतुलन बदलण्याचा प्रयत्न आहे.
Leave a Reply