फ्रान्सचे राष्ट्रपती इमॅनुएल मॅक्रो भारत दौऱ्यावर आहेत. मंगळवारचे मुंबईतले कार्यक्रम आटोपून ते पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसोबत दिल्लीला येतील. दोन्ही नेत्यांच्या भेटीच्या पार्श्वभूमीवर मिडिया रिपोर्टमध्ये दावा करण्यात आलाय की, भारत फ्रान्सकडून राफेल विमाने विकत घेईल. फ्रान्स भारताकडून पिनाका रॉकेट लॉन्चर विकत घेईल. पिनाका भारतात बनवण्यात आलेली स्वदेशी मल्टी-बॅरल रॉकेट लॉन्चर सिस्टिम आहे. फ्रान्स भविष्यात पिनाका रॉकेट प्रणालीची खरेदी आणि संयुक्त उत्पादनावर विचार करु शकतो. फ्रान्सची आधीपासूनच भारतासोबत राफेल फायटर जेट्स, हेलिकॉप्टर इंजिन, सबमरीन टेक्नोलॉजी आणि रडार सिस्टिम अशा अनेक क्षेत्रात मजबूत भागिदारी आहे.
याच निमित्ताने जाणून घेऊया पिनाका काय आहे? त्याची मारक क्षमता किती आहे? फ्रान्सकडे आधीपासूनच अशी प्रणाली आहे का?. पिनाका भारतीय संरक्षण संशोधन विकास संस्था DRDO ने विकसित केलेली एक अत्याधुनिक मल्टी-बॅरल रॉकेट लॉन्चर (MBRL) सिस्टिम आहे. भगवान शंकराचं धनुष्य पिनाक वरुन या रॉकेट सिस्टिमला पिनाका नाव देण्यात आलं आहे. आधुनिक युद्ध क्षेत्रात ही प्रणाली घातक फायर पावर देते. काही किलोमीटर अंतरावरील टार्गेट वेगवान गतीने नष्ट करण्याची या सिस्टिमची क्षमता आहे. भारतीय संरक्षण उद्योग क्षेत्रातील कंपन्यांच्या मदतीने ही रॉकेट सिस्टिम बनवण्यात आली आहे. पिनाका रॉकेट सिस्टिम ही मेक इन इंडियाच्या प्रमुख यशापैकी एक आहे.
पिनाकाचे किती वर्जन आहेत?
पिनाका Mk-I : याची रेंज 37.45 किलो मीटर आहे. ही सिस्टिम आपल्या एक लॉन्चरवरुन अवघ्या 44 सेकंदात एकूण 12 रॉकेट्स (Salvo) डागण्यास सक्षम आहे.
पिनाका Mk-II : याची रेंज 60.75 किलोमीटर आहे. याचं वैशिष्ट्य म्हणजे उत्तम नेविगेशन, उच्च-प्रिसिजन आणि जास्तं स्फोटक वाहून नेण्याची क्षमता.
गायडेड पिनाका : याची रेंज 75.90 किमी आहे. ही सिस्टिम GPS/INS आधारित गायडन्ससह टार्गेटवर अचूक प्रहार करण्यास सक्षम आहे.
अत्याधिक क्षेत्रीय विनाश क्षमता : एका पिनाका बॅटरीमध्ये सहा लॉन्चर वाहन असतात. प्रत्येकात 12 रॉकेट्स आहेत. याचा अर्थ एक बॅटरीमधून 72 रॉकेट अवघ्या 44 सेकंदात डागता येतात. फुटबॉल स्टेडियम सारखा मोठा भाग ही रॉकेट्स उद्धवस्त करु शकतात.
वेगाने तैनाती आणि रिलोकेशन : पिनाकाचा रॉकेट लॉन्चर काही मिनिटात आपली पोजीशन बदलू शकतो. शत्रुच्या रडारने हेरुन हल्ला केला, तरी लगेच जागा बदलता येते.
अचूकता चांगला गायडन्स : गायडेड पिनाकामध्ये इनर्शियल नेविगेशन सिस्टम (INS) आणि सॅटेलाइट गायडन्सचा उपयोग होतो. पारंपरिक रॉकेटपेक्षा या सिस्टिममधून हल्ला अधिक घातक आणि अचूक होतो.
स्वदेशी आणि कमी खर्च : रशियन स्मर्च आणि अमेरिकी हिमार्स सारख्या परदेशी प्रणालीच्या तुलनेत याची किंमत खूप कमी आहे. त्याच्या तुलनेत पिनाकाच प्रदर्शन बरोबरीच नाही, तर उत्तम आहे.
वाळवंट, डोंगर,मैदान किंवा कमी तापमान असलेला भाग या ठिकाणी सुद्धा तितक्याच घातकतेने, अचूकतेने प्रहार करण्यास सक्षम.
Leave a Reply