हात आणि खांद्यांमध्ये सतत वेदना सामान्य थकवा किंवा दररोजच्या कामाचा परिणाम वाटू शकते. बराच वेळ मोबाईल किंवा लॅपटॉपचा वापर करणे, चुकीच्या पद्धतीने बसणे, अवजड वस्तू उचलणे किंवा अचानक जास्त काम करणे ही सामान्य कारणे मानली जातात. परंतु जेव्हा ही वेदना पुन्हा होऊ लागते किंवा बराच काळ टिकून राहते तेव्हा ती अंतर्निहित समस्येकडे देखील लक्ष वेधू शकते. बरेच लोक याकडे दुर्लक्ष करतात आणि पेनकिलर औषधे घेतात, ज्यामुळे खरे कारण लपते. सांधेदुखी ही आजकाल सर्व वयोगटांमध्ये आढळणारी एक सामान्य समस्या बनली आहे. ही समस्या होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. वाढते वय हे सांधेदुखीचे प्रमुख कारण मानले जाते, कारण वयाबरोबर सांध्यांमधील कूर्चा (कार्टिलेज) झिजू लागतो आणि हाडांमध्ये घर्षण वाढते. यामुळे वेदना, सूज आणि हालचालींमध्ये अडथळा निर्माण होतो.
ऑस्टिओआर्थरायटिस, रूमेटॉईड आर्थरायटिस, गाऊट यांसारखे आजारही सांधेदुखीला कारणीभूत ठरतात. याशिवाय चुकीची बसण्याची किंवा उभे राहण्याची सवय, जास्त वेळ एकाच स्थितीत काम करणे, जड वजन उचलणे आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळेही सांधे कमजोर होतात. अपघात, पडणे किंवा खेळताना झालेली दुखापत यामुळे सांध्यांना इजा होऊन दीर्घकाळ वेदना राहू शकतात. लठ्ठपणा हा देखील एक महत्त्वाचा घटक आहे, कारण अतिरिक्त वजनामुळे गुडघे, कंबर आणि पायांच्या सांध्यांवर जास्त ताण येतो.
सांधेदुखीमागे काही अंतर्गत कारणेही असू शकतात. शरीरात कॅल्शियम, व्हिटॅमिन D, व्हिटॅमिन B12 किंवा इतर पोषक घटकांची कमतरता असल्यास हाडे आणि सांधे कमकुवत होतात. हार्मोनल बदल, विशेषतः महिलांमध्ये रजोनिवृत्तीनंतर, सांधेदुखी वाढण्याची शक्यता असते. काही वेळा संसर्गजन्य आजार, जसे की व्हायरल ताप किंवा बॅक्टेरियल संसर्ग, यांमुळे सांध्यांमध्ये सूज आणि वेदना होतात. सततचा ताणतणाव, अपुरी झोप आणि असंतुलित आहार यांचाही सांधेदुखीशी संबंध आढळतो. काही औषधांचे दुष्परिणाम, धूम्रपान आणि मद्यपान यामुळेही सांधेदुखीची समस्या तीव्र होऊ शकते. त्यामुळे सांधेदुखीची नेमकी कारणे समजून घेणे महत्त्वाचे असून वेळेवर योग्य उपचार, व्यायाम, संतुलित आहार आणि जीवनशैलीतील बदल केल्यास या समस्येवर नियंत्रण मिळवता येते. स्नायू आणि सांध्यातील कमकुवतपणामुळे वृद्धत्वासह हात आणि खांद्यांमधील वेदना देखील वाढू शकते. याशिवाय मज्जातंतू, हाडे किंवा जळजळ यांच्याशी संबंधित समस्यांमुळेही सतत वेदना होऊ शकतात. अशा परिस्थितीत, वेदनेकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी, त्याची खरी कारणे समजून घेणे महत्वाचे आहे, जेणेकरून योग्य उपचार वेळेवर होऊ शकतील. हात आणि खांदे सतत दुखणे अनेक आजारांशी संबंधित असू शकते. सर्वाइकल स्पॉन्डिलायटीसमध्ये, मानेच्या मज्जातंतूंवर दबाव आल्यामुळे वेदना हात आणि खांद्यांपर्यंत पसरते. सांधेदुखीच्या बाबतीत, सांध्यातील सूज आणि ताठरपणामुळे वेदना कायम राहते.
गोठलेल्या खांद्यात खांद्याची हालचाल मर्यादित असते आणि तीव्र वेदना होतात. याव्यतिरिक्त, मज्जातंतूंशी संबंधित समस्या, जसे की चिमटे काढलेल्या मज्जातंतू, मुंग्या येणे वेदनादायक असू शकते. कधीकधी हृदयाशी संबंधित समस्येमध्ये डाव्या हातामध्ये आणि खांद्यामध्ये देखील वेदना जाणवू शकते, जी हलक्यात घेऊ नये. हात आणि खांद्यांमध्ये दुखण्यासह काही इतर लक्षणे देखील दिसू शकतात. यामध्ये मान किंवा पाठीत कडकपणा, हातात सुन्नपणा किंवा मुंग्या येणे, अशक्तपणा, सूज किंवा हालचालींमध्ये त्रास यांचा समावेश आहे. काही प्रकरणांमध्ये, डोकेदुखी, चक्कर येणे किंवा थकवा देखील जाणवू शकतो. जर समस्या मज्जातंतूंशी संबंधित असेल तर बोटांमध्ये मुंग्या येणे वाढू शकते. लाल किंवा गरम सांधे दाहक आजारांमध्ये देखील दिसू शकतात . ही लक्षणे समस्येच्या तीव्रतेचे संकेत असू शकतात.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
हात आणि खांद्यातील वेदना काही दिवसांत बरे होत नसतील, सतत वाढत असतील किंवा दैनंदिन कामांमध्ये व्यत्यय येऊ लागले तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. जर आपल्याला वेदनेसह सुन्नपणा, अशक्तपणा, सूज किंवा छातीत दुखणे जाणवत असेल तर आपण त्वरित तपासणी केली पाहिजे. वेदनाशामक औषधांवर वारंवार अवलंबून राहणे योग्य नाही . वेळेवर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आजाराची योग्य ओळख होते आणि गंभीर समस्यांपासून वाचता येते .
Leave a Reply