आजच्या काळात खराब खाणे आणि अनारोग्यकारक जीवनशैलीमुळे अनेक समस्या निर्माण होत आहेत. अशा परिस्थितीत फायबर आरोग्यासाठी खूप चांगले आहे. असे मानले जाते की फायबर पचनासाठी सर्वात महत्वाचे आहे, परंतु तज्ञांचे म्हणणे आहे की फायबर प्रत्येक बाबतीत फायदेशीर आहे की नाही यावर एकमत नाही. विशेषत: पाचक समस्या आणि आतड्यांसंबंधी जळजळ ग्रस्त लोकांसाठी. तज्ञांच्या मते, फायबर कधीकधी समस्या कमी करण्याऐवजी आणखीनच वाढवते. फायबर म्हणजे अन्नातील तो घटक जो पचत नाही आणि शरीराला थेट ऊर्जा देत नाही, पण तो आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. फायबर दोन प्रकारचे असते सॉल्युबल फायबर आणि इनसॉल्युबल फायबर. सॉल्युबल फायबर पाण्यात विरघळून जेलीसारखे बनते आणि शरीरातील कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास मदत करते, तसेच रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवते.
इनसॉल्युबल फायबर पचनसंस्थेत मळ तयार करून अन्न जलद हालचाल करायला मदत करते, ज्यामुळे बद्धकोष्ठता कमी होते. त्यामुळे पचनक्रिया सुधारते आणि अन्नातील पोषक तत्त्वे अधिक प्रभावीपणे शरीरात शोषले जातात. फायबरमुळे पोट भरल्याची जाणीव लवकर होते, ज्यामुळे अनावश्यक अन्न सेवन कमी होते आणि वजन नियंत्रणास मदत होते. याशिवाय फायबरमध्ये असलेली प्रीबायोटिक गुणवत्ता जठरांत्रातील चांगल्या बॅक्टेरियांचा वाढीस प्रोत्साहन देते, ज्यामुळे आतड्यांचे आरोग्य टिकते.
फायबरचे नियमित सेवन हृदयविकार, मधुमेह आणि काही प्रकारच्या कॅन्सरपासून संरक्षण करण्यासही मदत करते. सॉल्युबल फायबर रक्तातील वाईट कोलेस्टेरॉल (LDL) कमी करून हृदयाचे आरोग्य सुधारते, तर इनसॉल्युबल फायबर आतड्यांमध्ये रक्तप्रवाह सुधारतो आणि विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्यास मदत करतो. ताजे फळे, भाज्या, डाळी, कडधान्ये, ओट्स आणि संपूर्ण धान्य हे फायबरचे उत्कृष्ट स्रोत आहेत. योग्य प्रमाणात फायबर सेवन केल्यास शरीरात साखरेचा स्तर संतुलित राहतो, पचनसंस्था मजबूत राहते, वजन नियंत्रणात राहते आणि रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. त्यामुळे दैनंदिन आहारात फायबर समाविष्ट करणे आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. आतडे ही पचनसंस्था आहे. आपण खाल्लेले अन्न पोट आणि आतड्यांद्वारे पचते. जर ही यंत्रणा व्यवस्थित काम करत नसेल तर पोटाच्या समस्या सुरू होतात. खाल्ल्यानंतर लगेच फुगणे, जास्त गॅस, पोटदुखी, बद्धकोष्ठता इत्यादी आतडे व्यवस्थित काम करत नसल्याची लक्षणे आहेत. आतड्यांमधील सौम्य सूज येण्यास आतड्यांसंबंधी जळजळ म्हणतात. या अवस्थेत अन्नाचा प्रवाह मंदावतो. अशा परिस्थितीत तंतुमय पदार्थांसारख्या गोष्टी आतड्यांमध्येच राहतात. ते आंबवतात आणि वायू तयार करतात. हेच कारण आहे की फायबर खाल्ल्यानंतर गॅस आणि बद्धकोष्ठता वाढते.
बरेच लोक निरोगी राहण्याच्या इच्छेने सॅलड, डाळ आणि फायबरयुक्त पदार्थ मोठ्या प्रमाणात खातात, परंतु जेव्हा आतडे त्यासाठी तयार नसते तेव्हा हे पदार्थ ओझे बनतात. आपण चांगले खात आहोत असा विचार करून जर आपण अधिकाधिक खात राहिलो तर आपले पोट आणखी अस्वस्थ होईल. तज्ञांचे म्हणणे आहे की अशा वेळी काही काळ फायबरचे प्रमाण कमी करणे चांगले आहे. याचा अर्थ असा नाही की तंतू पूर्णपणे सोडून द्यावा. पाचन समस्या बरे होईपर्यंत फायबरयुक्त पदार्थांचे प्रमाण कमी केले पाहिजे. यामुळे आतड्यांना आराम मिळेल. या अवस्थेत हेल्दी फॅट्स खूप फायदेशीर असतात. तूप आणि चांगले तेल आतड्यांसाठी सौम्य असते. तसेच, पुरेसे मीठ आणि पाणी सेवन केल्याने पचनक्रिया सुधारते. बरेच लोक वजन वाढण्याच्या भीतीने चरबीचे सेवन कमी करतात, परंतु चरबीची योग्य मात्रा आतड्यांसाठी चांगली असते.
Leave a Reply