वजन वाढण्यामागे अनेक कारणे असतात, परंतु त्यांचे मूळ प्रामुख्याने जीवनशैली आणि आहाराशी संबंधित असते. जास्त कॅलरी असलेले अन्न, फास्ट फूड, तळलेले पदार्थ, गोड पदार्थ आणि साखरेचे अति सेवन केल्यामुळे शरीराला आवश्यकतेपेक्षा जास्त ऊर्जा मिळते. ही अतिरिक्त ऊर्जा चरबीच्या स्वरूपात साठवली जाते, ज्यामुळे हळूहळू वजन वाढते. शारीरिक हालचाल कमी होणे, व्यायामाचा अभाव आणि जास्त वेळ बसून काम करणे यामुळे कॅलरी जळत नाहीत आणि वजन वाढण्यास चालना मिळते. याशिवाय तणाव, अपुरी झोप आणि मानसिक असंतुलन यांचाही वजन वाढीवर मोठा परिणाम होतो. तणावामुळे हार्मोन्समध्ये बदल होतात, ज्यामुळे भूक वाढते आणि चुकीच्या वेळी जास्त खाण्याची सवय लागते. झोप पूर्ण न झाल्यास चयापचय मंदावतो आणि शरीर चरबी जास्त साठवू लागते.
हार्मोनल असंतुलन, थायरॉईडचे विकार, वय वाढणे आणि आनुवंशिकता हीही वजन वाढीची मुळ कारणे ठरू शकतात. यासोबतच पाणी कमी पिणे, अनियमित जेवणाच्या वेळा आणि जीवनसत्त्व व पोषक घटकांचा अभाव यामुळेही शरीराची ऊर्जा वापरण्याची क्षमता कमी होते. त्यामुळे संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि तणावमुक्त जीवनशैली ठेवणे हे वजन नियंत्रणासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. वजन कमी करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे संतुलित आणि शिस्तबद्ध जीवनशैली स्वीकारणे.
आहारात जास्त कॅलरी, तळलेले पदार्थ, फास्ट फूड, साखर आणि जादा कार्बोहायड्रेट्स टाळावेत. त्याऐवजी भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्ये, डाळी, कडधान्ये आणि पुरेसे प्रथिने यांचा समावेश करावा. पोट भरल्याची भावना येण्यासाठी फायबरयुक्त अन्न घ्यावे आणि दिवसातून भरपूर पाणी प्यावे. अनियमित जेवणाच्या वेळा टाळून ठराविक वेळेला व कमी प्रमाणात जेवणे आवश्यक आहे. रात्री उशिरा खाणे टाळावे आणि हलका आहार घ्यावा, ज्यामुळे पचन सुधारते आणि चरबी साठण्यास आळा बसतो. यासोबतच नियमित व्यायाम हा वजन कमी करण्याचा महत्त्वाचा आधार आहे. दररोज किमान ३० ते ४५ मिनिटे चालणे, धावणे, सायकलिंग, योगा किंवा कोणताही शारीरिक व्यायाम करावा. व्यायामामुळे कॅलरी जळतात, स्नायू मजबूत होतात आणि चयापचय वेगवान होतो. पुरेशी झोप घेणे आणि तणाव कमी ठेवणे हेही तितकेच आवश्यक आहे, कारण तणाव व अपुरी झोप वजन वाढीस कारणीभूत ठरतात. सकारात्मक दृष्टिकोन, सातत्य आणि संयम ठेवून आहार व व्यायामाची सवय लावल्यास वजन कमी होऊन शरीर निरोगी, तंदुरुस्त आणि ऊर्जावान राहते. पोहा ही एक अशी गोष्ट आहे जी भारतात स्नॅक म्हणून खूप लोकप्रिय आहे. पोहा अनेक प्रकारे बनवला जाऊ शकतो आणि आरोग्यासाठी देखील खूप फायदेशीर मानला जातो, परंतु जर आपण वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करीत असाल तर प्रश्न उद्भवतो की पोहा खरोखरच वजन कमी करण्यास मदत करते की ते फक्त कार्बयुक्त अन्न आहे? आपण ते कसे खाता आणि आपण ते कशासह सर्व्ह करता यावर उत्तर अवलंबून आहे.
तज्ञांच्या मते, पोहा हा एक हलका, पचण्यास सुलभ स्नॅक आहे, जो योग्यरित्या खाल्ल्यास वजन कमी करण्याच्या उद्दीष्टाशी जुळतो. त्याची कमी कॅलरी घनता आपल्याला जास्त उर्जा न घेता समाधानकारकपणे खाण्याची परवानगी देते. पोहा प्रामुख्याने जटिल कार्बोहायड्रेट्सपासून बनलेला असतो, जो हळूहळू ग्लूकोज सोडतो आणि मध्य-सकाळच्या उर्जा क्रॅशपासून संरक्षण करतो. यात चरबी कमी असते आणि पोटावर हलके असते, ज्यामुळे सूज येत नाही आणि जडपणा येत नाही. पोहामध्ये हलके फायबर असते, परंतु जेव्हा ते भाज्या आणि शेंगदाण्यासह बनविले जाते तेव्हा फायबरचे प्रमाण वाढते. फायबर भूक नियंत्रित करण्यास आणि वजन व्यवस्थापित करण्यास मदत करते. न्यूट्रिशनिस्टच्या मते, पोहे बनवताना कोल्ड-प्रेस्ड किंवा व्हेजिटेबल ऑईलसारखे तेल कमी वापरा आणि त्यात मटार, गाजर, बीन्स, कांदा, टोमॅटो यासारख्या भाज्या घाला. यासह, थोड्या प्रमाणात शेंगदाणे किंवा दहीसह सर्व्ह करा जेणेकरून प्रथिने देखील उपलब्ध होतील. वजन कमी करण्यासाठी सकाळी न्याहारीसाठी पोहे खाणे चांगले आहे. यावेळी, इन्सुलिनची संवेदनशीलता जास्त असते, ज्यामुळे कर्बोदके चरबीमध्ये नव्हे तर उर्जेमध्ये रूपांतरित होतात. सकाळी पोहे खाल्ल्याने दिवसभर ऊर्जा राहते आणि अस्वास्थ्यकर स्नॅकिंगची शक्यता कमी होते.
Leave a Reply