वजन वाढण्याचे मुख्य कारण म्हणजे शरीरात घेतल्या जाणाऱ्या उर्जेचे (कॅलरीज) प्रमाण आणि खर्च होणाऱ्या उर्जेतील असमतोल. आपण जेवढ्या कॅलरीज खातो त्या जर शरीराने वापरल्या नाहीत, तर त्या चरबीच्या स्वरूपात साठवल्या जातात आणि वजन वाढते. जास्त प्रमाणात तेलकट, गोड, प्रक्रिया केलेले पदार्थ, फास्ट फूड आणि साखरयुक्त पेये यांचे सेवन हे प्रमुख कारण ठरते. शारीरिक हालचालींचा अभाव हेही महत्त्वाचे कारण आहे. आजकाल बसून काम करण्याची पद्धत, मोबाईल-टीव्हीसमोर जास्त वेळ घालवणे आणि नियमित व्यायाम न करणे यामुळे कॅलरी खर्च कमी होतो. त्यामुळे शरीरात चरबी साठते. हार्मोन्समधील बदलही वजन वाढवू शकतात.
विशेषतः Hypothyroidism (थायरॉईड कमी कार्यरत असणे) किंवा Polycystic ovary syndrome (पीसीओएस) यांसारख्या स्थितींमध्ये वजन वाढण्याची शक्यता जास्त असते. याशिवाय ताणतणाव, अपुरी झोप, अनियमित जेवणाच्या सवयी आणि काही औषधांचे दुष्परिणाम यांचाही परिणाम होतो. कधी कधी आनुवंशिक घटकांमुळेही वजन वाढते. कुटुंबात लठ्ठपणाची प्रवृत्ती असल्यास ती पुढील पिढीत दिसू शकते. त्यामुळे संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताण नियंत्रण या गोष्टी वजन नियंत्रणासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या ठरतात.
आजकाल वजन कमी करण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धती आजकाल ट्रेंडमध्ये आहेत. सोशल मीडियावर अनेक लोक वजन कमी करण्याचे अनोखे तरीकेही सांगत आहेत. जर तुम्हाला वजन कमी करायचे असेल तर सर्वात आधी हे जाणून घेणे आवश्यक आहे की कोणताही शॉर्टकट घेऊ नये. वजन नेहमी निरोगी मार्गाने कमी केले पाहिजे, जेणेकरून आरोग्यास हानी पोहोचणार नाही आणि वजनही कमी होईल.
आजकाल बरेच लोक वजन कमी करण्यासाठी गव्हाचे पीठ खाणे सोडून देत आहेत. मात्र, आता प्रश्न असा आहे की, जर तुम्ही गव्हाचे पीठ खात नसाल तर त्याऐवजी काय खावे? आहारतज्ज्ञांच्या मते, बाजारात पिठाचे अनेक आरोग्यदायी पर्याय उपलब्ध आहेत. आरोग्यतज्ञांच्या मते, गव्हाच्या पिठाचा उत्तम पर्याय म्हणजे ज्वारीचे पीठ.
ज्वारी ग्लूटेन-मुक्त आहे आणि त्यात फायबरचे प्रमाण जास्त आहे, ज्यामुळे पोट बराच काळ भरलेले राहते. या पीठाचे सेवन केल्याने जास्त खाण्याची शक्यता कमी होते. त्याचे ग्लाइसेमिक इंडेक्स देखील कमी आहे, जे रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवते. वजन कमी करताना ज्वारीची पोळी हा एक चांगला आणि हलका पर्याय मानला जातो. तज्ञांच्या मते, दुसरा निरोगी पर्याय म्हणजे बाजरीचे पीठ. भरड धान्यामध्ये प्रथिने, फायबर आणि लोह भरपूर प्रमाणात असते. हे पचन सुधारते आणि चयापचय वेगवान करण्यास मदत करते. विशेषत: हिवाळ्यात बाजरीची भाकरी शरीराला उबदारपणा देते आणि दीर्घकाळ ऊर्जा प्रदान करते.
बाजरीचे नियमित सेवन वजन कमी करण्याच्या प्रक्रियेस समर्थन देऊ शकते. याशिवाय वजन कमी करण्यासाठी नाचणीचे पीठ प्रभावी आहे. नाचणीमध्ये कॅल्शियम आणि फायबर मुबलक प्रमाणात आढळते. हे भूक नियंत्रित करते. नाचणीचे सेवन केल्याने हळूहळू रक्तातील साखर वाढते, ज्यामुळे मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी देखील हा एक चांगला पर्याय बनू शकतो. वजन कमी करण्यासाठी नाचणी पोळी किंवा डोसा हा एक पौष्टिक पर्याय आहे.
आहारतज्ञांच्या मते, ओट्सचे पीठ देखील गव्हाच्या पिठासाठी एक चांगला पर्याय आहे. ओट्समध्ये विद्रव्य फायबर असते, जे कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास आणि पचन सुधारण्यास मदत करते. हे पोट दीर्घकाळापर्यंत भरलेले ठेवते आणि कॅलरी नियंत्रणात मदत करते. ओटचे जाडे भरडे पीठ पासून पोळी, चीला किंवा पॅनकेक्स बनवता येतात आणि आहारात समाविष्ट केले जाऊ शकतात. याशिवाय बेसन म्हणजेच बेसन देखील एक चांगला पर्याय आहे. हे प्रथिने समृद्ध आहे आणि स्नायूंना बळकट करण्यास मदत करते. हा एक लो-कार्ब पर्याय आहे आणि वजन कमी करण्याच्या उत्साही लोकांसाठी चांगला मानला जातो.
Leave a Reply