सनातन धर्म ग्रंथांमध्ये 16 संस्कारांचा उल्लेख आहे. यामध्ये लग्नाचा समावेश आहे. लग्न हा आयुष्यातील सर्वात खास आणि महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. हेच कारण आहे की लग्नाचे निमंत्रण पत्र देखील खूप खास मानले जाते. हे केवळ निमंत्रण पत्र नाही, तर व्यक्तीच्या नवीन आयुष्याच्या प्रारंभाचा पहिला औपचारिक संदेश आहे. भारतीय विवाहसंस्थेत लग्नाआधी पत्रिका (कुंडली) पाहण्याची परंपरा अत्यंत प्राचीन असून तिच्यामागे शास्त्रीय आणि व्यवहार्य कारणे दिली जातात. ज्योतिषशास्त्रानुसार जन्मतारीख, वेळ आणि जन्मस्थानाच्या आधारे तयार झालेली पत्रिका व्यक्तीच्या जीवनातील स्वभाव, आरोग्य, मानसिकता, आर्थिक स्थिती आणि वैवाहिक जीवनाबाबत महत्त्वाची माहिती देते.
दोन व्यक्तींच्या पत्रिकांची जुळवणी केल्याने त्यांच्या गुणधर्मांमध्ये सुसंगतता आहे की नाही, हे तपासण्याचा प्रयत्न केला जातो. यामागील मुख्य उद्देश म्हणजे पती-पत्नीमध्ये समजूतदारपणा, मानसिक जुळवणूक आणि दीर्घकालीन वैवाहिक स्थैर्य निर्माण होणे. शास्त्रानुसार विवाह हा केवळ सामाजिक करार नसून दोन कुटुंबे आणि दोन व्यक्तींच्या प्रारब्धांचा संगम मानला जातो. पत्रिका जुळवताना गुणमिलान पद्धत वापरली जाते, ज्यामध्ये ३६ गुणांचा विचार केला जातो.
या गुणांद्वारे आरोग्य, संततीसुख, आर्थिक स्थैर्य, मानसिक सुसंगतता आणि परस्पर प्रेम यांचा अंदाज घेतला जातो. तसेच मंगळदोष, नाडी दोष, भकूट दोष यांसारख्या योगांचा अभ्यास केला जातो, कारण हे दोष वैवाहिक जीवनात तणाव, आरोग्य समस्या किंवा मतभेद निर्माण करू शकतात असे मानले जाते. या दोषांवर योग्य उपाय सुचवले जातात, ज्यामुळे संभाव्य अडचणी कमी करण्याचा प्रयत्न केला जातो. शास्त्रीय दृष्टिकोनातून पाहता, पत्रिका जुळवणे म्हणजे भविष्याची हमी नसून संभाव्य धोके आणि साम्य ओळखण्याचे एक साधन आहे. प्राचीन काळात मानसशास्त्रीय चाचण्या किंवा वैवाहिक समुपदेशनाची संकल्पना नव्हती, तेव्हा पत्रिका ही व्यक्तिमत्त्व समजून घेण्याची एक पद्धत होती.
ग्रहस्थितीच्या आधारे व्यक्तीची प्रकृती, भावनिक संवेदनशीलता आणि निर्णयक्षमता ओळखण्याचा प्रयत्न केला जात असे. मात्र शास्त्रात असेही स्पष्ट केले आहे की विवाहाचे यश हे केवळ पत्रिकेवर अवलंबून नसून परस्पर प्रेम, विश्वास, संवाद आणि समर्पणावर अवलंबून असते. म्हणूनच पत्रिका वाटणे हे मार्गदर्शक साधन मानावे, अंतिम निर्णय विवेक, संवाद आणि वास्तवाच्या आधारे घ्यावा, असे शास्त्र सांगते. वास्तुशास्त्र हे एक प्राचीन शास्त्र आहे. यामध्ये जीवन आणि त्याच्याशी संबंधित अनेक गोष्टी सांगितल्या आहेत. यात मॅरेज मॅगझिनच्या नियमांचाही उल्लेख केला आहे. वास्तुशास्त्रानुसार, विवाह मासिकाचे योग्य रंग, शब्द आणि चिन्हे निवडल्याने घरात आनंद आणि समृद्धी येते. दुसरीकडे, कार्ड बनवताना या नियमांचे उल्लंघन झाल्यास वैवाहिक जीवनात अवांछित अडथळे येऊ शकतात. अशा परिस्थितीत जाणून घेऊया लग्नाची पत्रिका बनवताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत?
वास्तुनुसार लग्नाची पत्रिका लाल, पिवळी, भगव्या किंवा क्रीम रंगाची असावी. हे रंग खूप शुभ मानले जातात. लाल रंग हा प्रेम आणि उर्जेचे प्रतीक मानला जातो. त्याच वेळी, कधीही काळ्या किंवा गडद राखाडी रंगात लग्नाची पत्रिका छापू नका. कारण हे रंग नकारात्मकतेचे प्रतीक मानले जातात. लग्नाच्या कार्डवर देवी-देवता आणि मंगळाची चिन्हे आहेत. यामुळे सकारात्मक ऊर्जा पसरते. लग्नाच्या कार्डवर गणेशाचा फोटो ठेवा. कारण गणपतीच्या आशीर्वादाशिवाय कोणतेही शुभ कार्य सुरू होत नाही. लग्नाच्या पत्रिकेवर स्वस्तिक आणि कलश चिन्ह देखील असणे आवश्यक आहे. कार्डमध्ये विचित्र आकार टाळले पाहिजेत. कार्डवर लिहिलेले शब्द खोलवर छाप पाडतात, म्हणून शब्दांची भाषा आणि अचूकता लक्षात घेतली पाहिजे. कार्डवर अपशब्द किंवा जड शब्द लिहू नका. कार्डांमध्ये युद्ध, कोरडी झाडे किंवा निराशाजनक प्रतिमा नसाव्यात. कार्डावर शुभ मुहूर्त आणि तारीख स्पष्टपणे लिहिलेली असावी. पहिले कार्ड नेहमी आपल्या कुलदेवतेला किंवा भगवान गणेशाला अर्पण केले पाहिजे.
Leave a Reply