लहान मुलांच्या आरोग्याचा थेट संबंध त्यांच्या पोषणाशी असतो, परंतु बर् याच वेळा योग्य आहाराचा अभाव किंवा शरीरातील पोषक तत्वांचा अभाव यामुळे मुलांमध्ये अशक्तपणा आणि विकासात्मक समस्या सुरू होतात. विशेषत: मुलांमध्ये लोह आणि कॅल्शियमची कमतरता सामान्य होत आहे. ही कमतरता हळूहळू वाढत जाते आणि सुरुवातीला लक्षणे सौम्य असतात, ज्याकडे पालक अनेकदा दुर्लक्ष करतात. वेळेवर निदान आणि योग्य काळजी घेतल्यास या समस्या टाळता येऊ शकतात. जर बाळाचा चेहरा निस्तेज दिसत असेल, तो लवकर थकला असेल किंवा भूक कमी झाली असेल तर ते लोहाच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते. काही मुलांमध्ये चिडचिडेपणा देखील वाढतो. कॅल्शियमची कमतरता भासल्यास मुलांची हाडे कमकुवत होऊ लागतात.
उशीरा दात येणे, स्नायू कमकुवत होणे किंवा वारंवार पडणे ही चिन्हे असू शकतात. लोह शरीरात हिमोग्लोबिन तयार करण्यास मदत करते, ज्यामुळे ऑक्सिजन संपूर्ण शरीरात पोहोचतो. त्याच वेळी, हाडे आणि दात मजबूत करण्यासाठी कॅल्शियम आवश्यक आहे. लहान मुलांच्या आरोग्याचा थेट संबंध त्यांच्या पोषणाशी असतो, परंतु बर् याच वेळा योग्य आहाराचा अभाव किंवा शरीरातील पोषक तत्वांचा अभाव यामुळे मुलांमध्ये अशक्तपणा आणि विकासात्मक समस्या सुरू होतात. विशेषत: मुलांमध्ये लोह आणि कॅल्शियमची कमतरता सामान्य होत आहे.
कॅल्शियमची कमतरता हळूहळू वाढत जाते आणि सुरुवातीला लक्षणे सौम्य असतात, ज्याकडे पालक अनेकदा दुर्लक्ष करतात. वेळेवर निदान आणि योग्य काळजी घेतल्यास या समस्या टाळता येऊ शकतात. जर बाळाचा चेहरा निस्तेज दिसत असेल, तो लवकर थकला असेल किंवा भूक कमी झाली असेल तर ते लोहाच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते. काही मुलांमध्ये चिडचिडेपणा देखील वाढतो . कॅल्शियमची कमतरता भासल्यास मुलांची हाडे कमकुवत होऊ लागतात. उशीरा दात येणे, स्नायू कमकुवत होणे किंवा वारंवार पडणे ही चिन्हे असू शकतात. लोह शरीरात हिमोग्लोबिन तयार करण्यास मदत करते, ज्यामुळे ऑक्सिजन संपूर्ण शरीरात पोहोचतो. त्याच वेळी, हाडे आणि दात मजबूत करण्यासाठी कॅल्शियम आवश्यक आहे. लहान मुलांच्या योग्य वाढीसाठी आणि विकासासाठी लोह (Iron) आणि कॅल्शियम (Calcium) ही दोन अत्यंत महत्त्वाची पोषकतत्त्वे आहेत. लोहाची कमतरता झाल्यास Anemia (रक्ताची कमतरता) होऊ शकते, तर कॅल्शियमची कमतरता हाडे कमकुवत बनवते. त्यामुळे ही कमतरता वेळेवर भरून काढणे आवश्यक आहे.
लोहाची कमतरता कशी भरून काढावी?
लोह वाढवण्यासाठी मुलांच्या आहारात लोहयुक्त पदार्थांचा समावेश करणे गरजेचे आहे.
हिरव्या पालेभाज्या (पालक, मेथी) लोहाचे उत्तम स्रोत आहेत.
डाळी, कडधान्ये आणि हरभरा यामध्येही लोह भरपूर असते.
गूळ आणि खजूर हे नैसर्गिकरीत्या लोह वाढवतात.
डाळिंब, सफरचंद यांसारखी फळेही उपयुक्त आहेत.
लोह शरीरात नीट शोषले जावे यासाठी जीवनसत्त्व C (Vitamin C) असलेले पदार्थ देणे महत्त्वाचे आहे. उदा. लिंबू, संत्रे. त्यामुळे लोहाचे शोषण वाढते.
कॅल्शियमची कमतरता कशी भरून काढावी?
कॅल्शियम हाडे आणि दात मजबूत करण्यासाठी आवश्यक आहे.
दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ (दही, चीज) हे कॅल्शियमचे मुख्य स्रोत आहेत.
तीळ, बदाम यामध्येही कॅल्शियम चांगल्या प्रमाणात असते.
हिरव्या भाज्या जसे की ब्रोकली, पालक यामध्ये कॅल्शियम मिळते.
तसेच कॅल्शियम योग्यरीत्या शोषले जाण्यासाठी Vitamin D आवश्यक असते. त्यामुळे मुलांना सकाळच्या उन्हात थोडा वेळ खेळू द्यावे.
काही महत्त्वाच्या टिप्स
मुलांना संतुलित आहार द्यावा.
जंक फूड आणि जास्त साखरयुक्त पदार्थ टाळावेत.
डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच सप्लिमेंट्स (गोळ्या) द्याव्यात.
मुलांची नियमित आरोग्य तपासणी करावी.
लहान मुलांमध्ये लोह आणि कॅल्शियमची कमतरता योग्य आहार आणि सवयींनी सहज भरून काढता येते. पौष्टिक आहार, सूर्यप्रकाश आणि योग्य काळजी यामुळे मुलांची वाढ निरोगी आणि मजबूत होते.
Leave a Reply