भारतात चहा हे केवळ एक पेय नाही, तर सवयीचा, भावनांचा आणि संस्कृतीचा एक भाग आहे. जेव्हा चहाच्या राजधानीचा विषय निघतो तेव्हा आसाममधील दिब्रुगढ शहराची आठवण येते. ब्रह्मपुत्रा नदीच्या काठावर वसलेले हे शहर केवळ देशातच नव्हे तर जगातील सर्वात मोठ्या चहा उत्पादक क्षेत्रांमध्ये गणले जाते. चहाचे मळे, कारखाने आणि चहाशी संबंधित जीवनशैलीमुळे दिब्रुगडला बर् याचदा “भारतातील चहा शहर” म्हणून संबोधले जाते. सकाळच्या सुरुवातीपासून ते संध्याकाळच्या मीटिंगपर्यंत येथील प्रत्येक क्षण चहाशी जोडलेला असतो. डिब्रूगडच्या चहाशी संबंधित इतिहास जवळजवळ दोनशे वर्ष जुना आहे . 19 व्या शतकात जेव्हा ब्रिटिश भारतात आले तेव्हा त्यांना आसामचे हवामान आणि माती चहासाठी अत्यंत अनुकूल वाटली.
असे म्हटले जाते की 1823 मध्ये आसाममध्ये प्रथम चहाच्या रोपांची ओळख पटली, त्यानंतर ब्रिटीशांनी येथे मोठ्या प्रमाणात चहाची लागवड सुरू केली. येथून चहा केवळ भारताच्या विविध भागातच जात नाही, तर परदेशातही निर्यात केला जातो. या कारणास्तव, हे शहर चहा उद्योगाचा कणा मानले जाते. डिब्रुगडची वैशिष्ट्ये केवळ चहाच्या पिकवणापुरती मर्यादित नाही, तर इथल्या चहा पिण्याच्या पद्धतीही अतिशय वेगळ्या आहेत. येथील सर्वात प्रसिद्ध चहा म्हणजे आसाम ब्लॅक टी, जो गडद रंग, तीव्र चव आणि तीव्र सुगंधासाठी ओळखला जातो.
याशिवाय दुधाचा चहा, मसाला चहा, आले-वेलचीचा चहा आणि हलका गोड चहा येथे सामान्य आहे. स्थानिक लोक कधीकधी चहामध्ये गूळ देखील वापरतात, ज्यामुळे त्याची चव आणखीनच देसी होते. चहा हे केवळ तहान भागवण्याचे साधन नाही, तर संवाद आणि संवादाचे माध्यम आहे. चहा हा आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग असून योग्य प्रमाणात घेतल्यास तो आरोग्यासाठी अनेक फायदे देतो. चहामध्ये अँटिऑक्सिडंट्स, विशेषतः फ्लॅव्होनॉइड्स असतात, जे शरीरातील घातक मुक्त रॅडिकल्स नष्ट करण्यास मदत करतात. यामुळे पेशींचे नुकसान कमी होते आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. सकाळी गरम चहा घेतल्याने शरीराला ताजेपणा येतो, मेंदू सक्रिय होतो आणि थकवा कमी होतो. चहामधील कॅफिन योग्य प्रमाणात ऊर्जा देऊन एकाग्रता वाढवते आणि कामात उत्साह निर्माण करते. चहा पचनसंस्थेसाठीही फायदेशीर ठरतो. जेवणानंतर चहा घेतल्यास पचन सुधारण्यास मदत होते आणि पोटातील जडपणा कमी होतो. आले, वेलची, दालचिनी किंवा तुळस घालून बनवलेला चहा सर्दी, खोकला आणि घसा दुखणे यांसारख्या त्रासांवर आराम देतो. ग्रीन टी वजन कमी करण्यासाठी उपयुक्त मानली जाते, कारण ती चयापचय वेगवान करून चरबी जळण्यास मदत करते. तसेच चहामधील काही घटक हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरतात आणि कोलेस्ट्रॉलची पातळी नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात.
याशिवाय चहा मानसिक आरोग्यासाठीही उपयुक्त आहे. गरम चहा पिल्याने मन शांत होते, तणाव कमी होतो आणि मूड सुधारतो. सामाजिक दृष्टिकोनातूनही चहा महत्त्वाचा आहे, कारण चहाच्या कपाभोवती संवाद, नाते आणि आपुलकी वाढते. मात्र, चहा अति प्रमाणात प्यायल्यास आम्लपित्त, झोपेचा त्रास किंवा कॅफिनची सवय लागू शकते. त्यामुळे दिवसातून मर्यादित प्रमाणात आणि साखर कमी करून चहा घेतल्यास तो आरोग्यासाठी नक्कीच लाभदायक ठरतो. डिब्रूगडच्या चहा संस्कृतीमध्ये चहाच्या मळ्यांचे मोठे योगदान आहे . सकाळी चहाची पाने तोडली की एक वेगळाच सुगंध संपूर्ण परिसरात पसरतो. येथे काम करणारे लोक त्यांच्या दिवसाची सुरुवात चहाने करतात. बऱ्याच चहाच्या बागांमध्ये अजूनही पारंपारिक पद्धतीने चहा बनविला जातो, ज्यामुळे त्याची चव आणखी शुद्ध होते. हेच कारण आहे की संपूर्ण जगात दिब्रुगड चहाची आपली एक वेगळी ओळख आहे .
Leave a Reply