जानेवारी ते डिसेंबर महिन्यांपर्यंत प्रत्येक महिन्यात 30 किंवा 31 दिवस असतात. पण फक्त फेब्रुवारी महिन्यात 28 दिवस असतात. तर फेब्रुवारी महिन्यात फक्त 28 दिवस का असतात असा प्रश्न तुम्हाला कधी पडला आहे? फेब्रुवारी महिना इतर महिन्यांपेक्षा लहान का असतो याचा कधी विचार केला आहे का? ही चूक नाही, तर प्राचीन रोमन कॅलेंडर, राजांचा निर्णय आणि काही जुन्या समजुतींचा परिणाम आहे. ज्याचा प्रवास रोमन काळात सुरू झाला आणि आजच्या ग्रेगोरियन कॅलेंडरपर्यंत तो विस्तारलेला आहे.
आज आपण वापरत असलेले ग्रेगोरियन कॅलेंडर दिसतं तितकं सोपं नाही. त्याची मुळे प्राचीन रोमच्या इतिहासाशी खोलवर जोडलेली आहेत. उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार, सुरुवातीच्या काळात, रोमन कॅलेंडर चंद्राच्या हालचालीवर आधारित होतं आणि त्यात वर्षाचे फक्त 10 महिने होते – मार्च ते डिसेंबर. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, हिवाळ्यातील महिने अजिबात मोजले जात नव्हते.
रोमन राजा नुमा पोम्पिलियस आणि अंधश्रद्धा
रोमन राजा नुमा पोम्पिलियसने वर्ष पूर्ण करण्यासाठी जानेवारी आणि फेब्रुवारी हे महिने जोडले. परंतु दिवसांना 12 महिन्यांत विभागताना एक विचित्र परिस्थिती उद्भवली. रोमन लोक ‘सम संख्या’ अशुभ मानत होते. म्हणून महिने 29 किंवा 31 दिवस ठेवले जात होते,
परंतु वर्षातील एकूण दिवसांची संख्या निश्चित करण्यासाठी, फेब्रुवारी अखेर 28 दिवसांचा करण्यात आला. फेब्रुवारी हा मृतांशी संबंधित धार्मिक रीतिरिवाजांचा महिना मानला जात होता, म्हणून तो लहान आणि विषम क्रमांकाने ठेवण्यात आला.
ज्युलियस सीझरने केलेली सुधारणा
त्यानंतर ज्युलियस सीझर इतिहासात आला. त्याने चंद्र-आधारित कॅलेंडरऐवजी सौर-आधारित ‘ज्युलियन कॅलेंडर’ लागू केले. पण, फेब्रुवारी महिन्यात 28 दिवसच शिल्लक राहिले. पृथ्वीला सूर्याभोवती फिरण्यासाठी लागणारा अतिरिक्त वेळ निश्चित करण्यासाठी, दर चार वर्षांनी एक दिवस जोडून ‘लीप वर्ष’ सुरू करण्यात आले.
1582 मध्ये, पोप ग्रेगरी तेरावा यांनी या कॅलेंडरमध्ये आणखी सुधारणा केली आणि ‘ग्रेगोरियन कॅलेंडर’ लागू केले, जे आज जगभरात स्वीकारले जाते. फेब्रुवारीच्या 28 दिवसांमागील कारण केवळ विज्ञान नाही तर मानवी निर्णय, परंपरा आणि इतिहासाचा एक अनोखा संगम आहे.
Leave a Reply