मेथी बियाणे बऱ्याचदा एक साधा मसाला म्हणून पाहिले जातात, तर आयुर्वेद हे एक प्रभावी औषध मानते जे शरीराचे चयापचय संतुलन सुधारते. आधुनिक विज्ञान देखील आज याची पुष्टी करते की मेथीच्या दाण्यांमध्ये शरीराची आग, इन्सुलिन आणि हार्मोनल सिस्टमला संतुलित करण्याची आश्चर्यकारक क्षमता आहे. हे केवळ साखर किंवा पीसीओएसचे औषध नाही, तर संपूर्ण शरीराला आतून बरे करण्याचा एक नैसर्गिक उपाय आहे. गॅलेक्टोमानन मेथीच्या दाण्यांमध्ये आढळणारा एक विद्रव्य फायबर आहे, ज्यामुळे ग्लूकोज हळूहळू रक्तामध्ये प्रवेश करू शकतो. याचा थेट फायदा असा होतो की, रक्तातील साखर अचानक वाढत नाही, इन्सुलिनवर अनावश्यक दाब पडत नाही आणि शरीराची इन्सुलिन संवेदनशीलता अधिक चांगली असते.
जेव्हा मधुमेहावरील रामबाण उपाय संतुलित होतो, तेव्हा हार्मोनल असंतुलन स्वतःच सुधारू लागते, म्हणूनच मेथीचे दाणे मधुमेह आणि पीसीओएस या दोन्हीमध्ये फायदेशीर मानले जातात. सुक्या मेथीच्या दाण्यांमध्ये फायटिक ऍसिड नावाचे तत्व असते, जे शरीरातील खनिजांचे शोषण रोखते. जेव्हा मेथीच्या दाण्या रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवल्या जातात तेव्हा हे फायटिक ऍसिड तुटते आणि शरीराला लोह, मॅग्नेशियम आणि जस्त यासारखी आवश्यक खनिजे मिळू लागतात.
मेथीमधील सर्व खनिजे अंडाशय, थायरॉईड ग्रंथी, त्वचा, केस आणि हार्मोनल सिस्टमचा पाया आहेत, म्हणून भिजवलेल्या मेथीच्या बिया केवळ साखरच नव्हे तर संपूर्ण हार्मोनल आरोग्याचे पोषण करतात. फुशारकी, वजन वाढणे, पाणी चोंदणे, थकवा, सुस्तपणा, सांधे ताठर होणे, अनियमित मासिक पाळी किंवा साखर हे काही वेगळे आजार नाहीत. आयुर्वेदानुसार हे सर्व एकाच मूळ कारणाशी संबंधित आहेत, ज्याला मंद अग्नी आणि आंबा (विषारी घटकांचा संचय) म्हणतात. आयुर्वेदानुसार मेथीचे दाणे आग पेटवतात, कफ आणि रक्तसंचय दूर करतात, सूज येणे आणि जडपणा कमी करतात आणि पचनशक्ती सुधारतात. पचन आणि पचन सुधारले की हार्मोन्स आपोआपच संतुलनात येऊ लागतात. मेथीच्या दाण्यांमध्ये आढळणारे सॅपोनिन्स यकृताची डिटॉक्सिफिकेशन क्षमता वाढवतात. यामुळे शरीरात साठलेले जुने इस्ट्रोजेन बाहेर पडण्यास सुरवात होते, फॅटी लिव्हरची समस्या कमी होते आणि हार्मोनल गडबड सुधारते. पीसीओएसचे मूळ बर् याचदा येथे लपलेले असते. जेव्हा यकृत स्वच्छ केले जाते तेव्हा हार्मोन्स आपोआप संतुलित होण्यास सुरवात करतात.
मेथीचे दाणे खाण्याची योग्य पद्धत
वाघ रामपाल यादव यांच्या मते, रात्री एक ग्लास पाण्यात एक चमचा मेथीचे दाणे भिजत घाला. हेच पाणी सकाळी रिकाम्या पोटी प्या आणि मेथीचे दाणे चांगले चावून खा. हा सोपा उपाय इन्सुलिन स्थिर ठेवतो, पीसीओएसमधील हार्मोन्स संतुलित करतो, फुशारकी आणि सूज येणे कमी करतो आणि दिवसभर आग सक्रिय ठेवतो. आयुर्वेद सांगतो की, जेव्हा अग्नि, आहार आणि शिस्त एकत्र जातात तेव्हाच औषध पूर्ण परिणाम दर्शवितो. मेथीचे दाणे शरीराला कोणत्याही रोगाशी लढण्यास भाग पाडत नाहीत, परंतु नैसर्गिक संतुलनात परत येण्यास शिकवतात. हेच कारण आहे की हे लहान बियाण्यासारखे औषध मोठ्या आजारांच्या मुळाशी काम करते.
मेथीचे पाणी पिणे हे आयुर्वेदानुसार आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर मानले जाते. मेथीच्या दाण्यांमध्ये फायबर, प्रथिने, लोह, मॅग्नेशियम आणि अँटीऑक्सिडंट्स भरपूर प्रमाणात असतात. रात्री एक चमचा मेथीचे दाणे पाण्यात भिजवून सकाळी ते पाणी रिकाम्या पोटी पिल्यास शरीराला अनेक लाभ मिळतात. हे पाणी पचनसंस्था सुधारण्यास मदत करते आणि बद्धकोष्ठता, गॅस, आम्लपित्त यांसारख्या तक्रारी कमी करते. मेथीतील फायबर अन्न पचनास मदत करून आतड्यांची कार्यक्षमता वाढवते. मेथीचे पाणी रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यास उपयुक्त ठरते. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या रुग्णांसाठी हे विशेष फायदेशीर मानले जाते. मेथी इन्सुलिनची कार्यक्षमता सुधारते आणि साखरेचे शोषण हळूहळू होण्यास मदत करते. तसेच मेथीचे पाणी वजन कमी करण्यासाठीही उपयोगी आहे. हे पाणी पोट भरल्यासारखे वाटण्यास मदत करते, त्यामुळे अनावश्यक भूक लागत नाही. शरीरातील अतिरिक्त चरबी कमी करण्यास आणि चयापचय क्रिया वाढवण्यास मेथीचे पाणी सहाय्यक ठरते.
मेथीचे पाणी हृदय आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर आहे. कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करण्यास मदत होत असल्याने हृदयविकाराचा धोका कमी होतो. मेथीतील अँटीऑक्सिडंट्स शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकून त्वचा स्वच्छ, तेजस्वी ठेवण्यास मदत करतात. महिलांमध्ये हार्मोनल संतुलन राखण्यासाठी आणि मासिक पाळीतील त्रास कमी करण्यासाठीही मेथीचे पाणी उपयुक्त मानले जाते. मात्र, कोणताही घरगुती उपाय नियमितपणे करण्यापूर्वी प्रमाणाचे भान ठेवणे आवश्यक आहे. योग्य आहार आणि व्यायामासोबत मेथीचे पाणी घेतल्यास ते आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर ठरते.
—
—
—
Leave a Reply