आजच्या काळात तंदुरुस्त आणि मांसल शरीर मिळवणे हे तरुणांचे स्वप्न बनले आहे. जिममध्ये जाणे, आहाराचे पालन करणे आणि प्रथिने पूरक आहार घेणे ही सामान्य गोष्ट झाली आहे. प्रत्येकाला माहित आहे की स्नायूंची वाढ, ऊतींची दुरुस्ती आणि पेशी तयार करण्यासाठी प्रथिने खूप महत्वाचे आहेत. हेच कारण आहे की आजकाल व्हे प्रोटीनसारखे पूरक आहार तरुणांची पहिली पसंती बनले आहेत . परंतु, प्रथिने घेताना एक मोठा प्रश्न अनेकदा समोर येतो की, मग शरीर का तयार होत नाही? आपण वजन का वाढवत नाही आणि आपले स्नायू मजबूत होत नाहीत? याचे उत्तर केवळ अधिक प्रथिने घेण्यातच नाही, तर ते योग्यरित्या पचवण्यात आणि शोषून घेण्यात आहे. बरेच लोक दररोज व्हे प्रोटीन घेतात, परंतु त्यांना फुशारकी, गॅस, जडपणा किंवा अपचन यासारख्या समस्या असतात.
याचा अर्थ असा की शरीर प्रथिने योग्यरित्या पचवू शकत नाही. आयुर्वेदानुसार याचे मुख्य कारण म्हणजे मंद जठराची आग म्हणजेच कमकुवत पचनशक्ती आहे. प्रथिने तोडण्यासाठी पोटाला बरीच ऊर्जा लागते. जर पाचक अग्नी कमकुवत असेल तर प्रथिने पूर्णपणे तुटत नाहीत, ज्यामुळे शरीराला त्याचा पूर्ण फायदा होत नाही. आयुर्वेदात काळी मिरी आणि आले पचनशक्ती वाढवणारे मानले जाते. जर आपण प्रथिने शेकमध्ये चिमूटभर काळी मिरी आणि आल्याची पावडर मिसळली तर पचन चांगले होऊ शकते.
यामुळे प्रथिने पचविणे कमी कठीण होईल. गॅस आणि जडपणा कमी होईल. शरीरात प्रथिने शोषून घेणे चांगले होईल. प्रथिने तोडण्यासाठी शरीराला सजीवांच्या शरीरात निर्मार्ण होणारे द्रव्य आवश्यक असतात. पपईमध्ये पपेन एन्झाइम आढळते . अननसमध्ये ब्रोमेलेन सजीवांच्या शरीरात निर्मार्ण होणारे द्रव्य असते. हे दोन्ही सजीवांच्या शरीरात निर्मार्ण होणारे द्रव्य प्रथिने लहान भागात तोडण्यास मदत करतात, ज्यामुळे पचन सुलभ होते. त्यामुळे पपई आणि अननस यांचा आहारात समावेश करा. आयुर्वेदिक चूर्ण त्रिकुट (आले, काळी मिरी आणि मिरपूड यांचे मिश्रण) पाचक अग्नी तीव्र करण्यास उपयुक्त मानले जाते. हे शरीराची चयापचय क्षमता वाढवते, ज्यामुळे प्रथिने अधिक चांगल्या प्रकारे वापरली जाऊ शकतात. बरेच लोक पूरक आहार घेतात, परंतु झोप पूर्ण करत नाहीत. लक्षात ठेवा, स्नायूंची वाढ जिममध्ये होत नाही, तर विश्रांती आणि झोपेच्या वेळी होते. जर झोप गाढ आणि पूर्ण असेल तरच शरीर प्रथिनांचा योग्य वापर करू शकेल. जर तुम्ही प्रथिने घेत असाल आणि तरीही शरीर तयार करत नसाल तर समस्या पूरक आहारांमध्ये नाही, तर पचन आणि जीवनशैलीमध्ये असू शकते. योग्य आहार, संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित व्यायाम हे खरे सूत्र आहे. शरीराला योग्य प्रमाणात पोषण मिळण्यासाठी संतुलित आणि विविधतेने भरलेला आहार घेणे अत्यावश्यक आहे. आपल्या थाळीत कार्बोहायड्रेट्स, प्रथिने, चांगले फॅट्स, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थ (फायबर) यांचा समतोल असावा. कार्बोहायड्रेट्ससाठी ज्वारी, बाजरी, नाचणी, तांदूळ, गहू यांसारखी धान्ये घ्यावीत. प्रथिनांसाठी मूग, हरभरा, मसूर, राजमा, सोयाबीन, दूध, दही, ताक, पनीर, अंडी किंवा मासे यांचा समावेश करावा. शरीराच्या पेशींच्या वाढीसाठी आणि स्नायूंच्या मजबुतीसाठी प्रथिने आवश्यक असतात. चांगल्या फॅट्ससाठी शेंगदाणे, बदाम, अक्रोड, तीळ, जवस आणि मर्यादित प्रमाणात तूप किंवा शेंगदाणा तेल वापरावे. जीवनसत्त्वे आणि खनिजांसाठी हिरव्या पालेभाज्या, गाजर, बीट, दोडका, भोपळा, टोमॅटो तसेच मोसंबी, संत्री, सफरचंद, पपई यांसारखी हंगामी फळे नियमित खावीत. दररोज पुरेसे पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, कारण पाणी शरीरातील पोषकद्रव्ये योग्य प्रकारे वहन करण्यास मदत करते.
याशिवाय, आहारात तंतुमय पदार्थ असणे गरजेचे आहे, कारण ते पचन सुधारतात आणि बद्धकोष्ठता टाळतात. संपूर्ण धान्ये, ओट्स, डाळी, फळे आणि भाज्या फायबरचे चांगले स्रोत आहेत. साखर, जंक फूड, जास्त तेलकट आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ शक्यतो टाळावेत, कारण ते शरीराला आवश्यक पोषण देत नाहीत आणि वजनवाढ, मधुमेह किंवा हृदयरोगाचा धोका वाढवू शकतात. दिवसातून तीन मुख्य जेवणे आणि दोन हलके, पौष्टिक स्नॅक्स घ्यावेत. वेळेवर खाणे, अन्न चावून खाणे आणि अति खाणे टाळणेही महत्त्वाचे आहे. संतुलित आहारासोबत नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताण कमी ठेवणे यामुळे शरीराला मिळालेले पोषण योग्य प्रकारे उपयोगात येते. अशा प्रकारे विविध अन्नघटकांचा समतोल राखून घेतलेला आहार शरीर निरोगी, तंदुरुस्त आणि ऊर्जावान ठेवण्यास मदत करतो.
Leave a Reply