महाशिवरात्री हा हिंदू धर्मात भगवान शिवाच्या पूजेसाठी वर्षातील सर्वात महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. यावर्षी महाशिवरात्री रविवार, 15 फेब्रुवारी रोजी साजरी केली जाणार आहे. भोलेनाथांचे अनेक भक्त महादेवाला प्रसन्न करण्यासाठी उपवास करतात आणि त्यांची पूजा करतात. मान्यतेनुसार, महादेव (भगवान शिव) आणि माता पार्वती यांचा विवाह महाशिवरात्रीला झाला होता. असे मानले जाते की महाशिवरात्रीच्या दिवशी उपवास केल्याने इच्छित वर मिळतो आणि विवाहित लोकांना चांगल्या वैवाहिक जीवनाचे वरदान मिळते. जर तुम्हीही यावेळी महाशिवरात्रीचे व्रत ठेवणार असाल तर जाणून घ्या या दिवशी काय खावे आणि काय खाऊ नये. महाशिवरात्रीच्या उपवासात काही भाविक दिवसभर शिवाची उपासना करतात आणि उपवास करतात, तर काही भाविक फळांचे सेवन करतात.
या व्रतात फळांचे सेवन करता येते. शरीराला अशक्तपणापासून वाचवण्यासाठी आणि दिवसभर डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी तुम्ही फळे, ज्यूस इत्यादींचे सेवन करू शकता. महाशीवरात्री हा हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि महत्त्वाचा सण मानला जातो. हा दिवस भगवान शंकरांना समर्पित असून फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला साजरा केला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वती यांचा विवाह झाला, तसेच शिवाने विष प्राशन करून सृष्टीचे रक्षण केले, अशी श्रद्धा आहे. महाशीवरात्रीला रात्रभर जागरण करून शिवपूजन केल्यास पापांचा नाश होतो, मन शुद्ध होते आणि मोक्षप्राप्तीचा मार्ग मोकळा होतो, असे मानले जाते.
या दिवशी उपवास, अभिषेक, जप-तप, ध्यान आणि नामस्मरणाला विशेष महत्त्व असते. शिवलिंग हे निर्गुण आणि निराकार शिवतत्त्वाचे प्रतीक असून त्याची पूजा म्हणजे आत्मशुद्धी आणि आत्मजागृतीचा मार्ग मानला जातो. महाशीवरात्रीच्या दिवशी काय करावे याबाबत काही धार्मिक आणि आध्यात्मिक नियम सांगितले आहेत. सकाळी लवकर उठून स्नान करावे, स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे आणि घरात किंवा मंदिरात शिवपूजा करावी. शिवलिंगावर पाणी, दूध, दही, मध, तूप, बेलपत्र, धतुरा, भस्म अर्पण करावे. “ॐ नमः शिवाय” या मंत्राचा जप करावा आणि शक्य असल्यास रात्रभर जागरण करावे. उपवास ठेवताना मन, वाणी आणि विचार शुद्ध ठेवणे महत्त्वाचे असते. काय करू नये यामध्ये खोटे बोलणे, राग, द्वेष, वादविवाद, मद्यपान, मांसाहार, तंबाखू यांचा पूर्ण त्याग करावा. नकारात्मक विचार, इतरांची निंदा आणि अहंकार टाळावा. या दिवशी संयम, शांतता आणि भक्तिभाव राखणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते, कारण केवळ बाह्य पूजा नव्हे तर अंतःकरणाची शुद्धी हीच खरी शिवपूजा आहे. महाशीवरात्रीच्या उपवासात काय खावे यालाही विशेष महत्त्व आहे. उपवास करताना सात्त्विक आणि हलका आहार घ्यावा. फळे, दूध, दही, ताक, नारळ पाणी, केळी, सफरचंद, पपई यांसारखी फळे खाऊ शकतात. साबुदाणा, राजगिरा (रामदाणा), वरई (भगर), शेंगदाणे, बटाटे यापासून तयार केलेले पदार्थ उपवासासाठी योग्य मानले जातात. साखर, मध, साजूक तूप वापरता येते. मात्र या दिवशी तांदूळ, गहू, डाळी, कांदा, लसूण, नेहमीचे मीठ टाळावे. उपवासाचे विशेष मीठ (सैंधव) वापरले जाते. उपवास करताना अति खाणे टाळावे आणि शरीराइतकेच मनही उपवासात ठेवावे. उपवास हा केवळ अन्नत्याग नसून इंद्रियसंयम, विचारशुद्धी आणि भक्तीचा मार्ग आहे. अशा प्रकारे श्रद्धा, नियम आणि भक्तिभावाने महाशीवरात्री पाळल्यास जीवनात शांती, सकारात्मकता आणि आध्यात्मिक उन्नती साधता येते.
महाशिवरात्रीचे व्रत हिंदू धर्मात अत्यंत पवित्र मानले जाते. त्यामुळे या दिवशी मांसाहार आणि जड अन्न खाण्यास मनाई आहे. शिवरात्रीच्या उपवासाच्या अन्नात कांदा आणि लसूण यांचा वापर करू नये. उपवासात साधे मीठ अजिबात वापरू नका, त्याऐवजी सैंधव मीठ वापरू शकता. शिवरात्रीचा उपवास गरोदर महिला, मुले, आजारी व्यक्ती, वृद्ध यांनी टाळावा. महाशिवरात्रीच्या दिवशी भगवान महादेवाची पूजा अत्यंत श्रद्धा, शुद्धता आणि भक्तिभावाने केली जाते. या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान केले जाते. घरातील किंवा मंदिरातील शिवलिंग स्वच्छ करून पूजा करण्याची तयारी केली जाते. मन, वाणी आणि विचार शुद्ध ठेवणे हे या पूजेचे सर्वात महत्त्वाचे अंग मानले जाते. पूजेला सुरुवात करताना शिवलिंगावर प्रथम पाणी अर्पण केले जाते. त्यानंतर दूध, दही, मध, तूप आणि साखर यांचा पंचामृत अभिषेक केला जातो. अभिषेक करताना “ॐ नमः शिवाय” या मंत्राचा जप केला जातो. शिवाला अत्यंत प्रिय असलेली बेलपत्रे तीन पानांची जोड करून अर्पण केली जातात. याशिवाय धतुरा, भस्म, फुले, अक्षता अर्पण केली जातात. पूजेनंतर धूप, दीप दाखवून आरती केली जाते. शक्य असल्यास रात्रभर जागरण करून शिवनामस्मरण, स्तोत्रपाठ आणि ध्यान केले जाते. महाशिवरात्रीच्या पूजेमध्ये संयम, शांतता आणि भक्तिभाव यांना विशेष महत्त्व असते. श्रद्धेने आणि नियमाने केलेली ही पूजा भगवान शिवाची कृपा प्राप्त करून देते, असे मानले जाते.
डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.
Leave a Reply