आजपासून चैत्र महिना सुरू झाला आहे. चैत्रातील नवरात्र हा सर्वात खास सण मानला जातो. या महिन्यात दरवर्षी चैत्र नवरात्र साजरी केली जाते. ज्याची सुरुवात चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या प्रतिपदा तिथीपासून होते. त्यानंतर नऊ दिवस दुर्गा देवीच्या विविध रूपांची पूजा केली जाते. तसेच भाविक नऊ दिवस उपवास करतात. नऊ दिवस देवीला विविध प्रकारचे पदार्थ अर्पण केले जातात. पूजा श्रद्धेने केली जाते. अष्टमी आणि महानवमी हे दिवस सर्वात चांगले मानले जातात. या काळात मुलींना देवीचे रूप म्हणून घरी बोलावले जाते आणि त्यांना भोग-प्रसाद दिला जातो. अशा परिस्थितीत जाणून घेऊया यावर्षी चैत्र नवरात्र किती काळ चालेल? तसेच नऊ दिवसांची उपासना पद्धत जाणून घ्या. पंचांगानुसार, यावर्षी चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची प्रतिपदा तिथि 19 मार्च रोजी सकाळी 06:52 वाजता सुरू होईल. त्याच वेळी, ही तारीख 20 मार्च रोजी सकाळी 04:52 वाजता संपेल.
अशा परिस्थितीत 19 मार्चपासून चैत्र नवरात्र सुरू होणार आहे. चैत्र नवरात्र 27 मार्च रोजी रामनवमीने संपणार आहे. पहिली शुभ मुहूर्त 19 मार्च रोजी सकाळी 06 वाजून 52 मिनिटांनी ते सकाळी 07 वाजून 43 मिनिटांपर्यंत असेल. दुपारी अभिजीत मुहूर्तातही कलश स्थापना केली जाऊ शकते . अभिजित मुहूर्त दुपारी 12.05 ते 12.53 या वेळेत असेल. नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी माँ शैलपुत्री, दुसऱ्या दिवशी ब्रह्मचारिणी, तिसऱ्या दिवशी माँ चंद्रघंटा, चौथ्या दिवशी माँ कुष्मांडा, पाचव्या दिवशी स्कंदमाता, सहाव्या दिवशी माँ कात्यायनी, सातव्या दिवशी माँ कालरात्री, आठव्या दिवशी माँ महागौरी आणि नवव्या दिवशी माँ सिद्धिदात्रीची पूजा केली जाते.
नवरात्र पूजा विधी
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी सकाळी आंघोळ केल्यानंतर स्वच्छ कपडे घालावे.
त्यानंतर पूजेच्या ठिकाणी लाल कपडे पसरवा आणि दुर्गा देवीची मूर्ती किंवा चित्र ठेवावे.
मातीच्या भांड्यात जवाची पेरणी करून पाण्याने भरलेल्या भांड्यात नाणे, सुपारी आणि अक्षत टाकावे आणि तोंडावर नारळ ठेवून अशोकाची पाने बांधावीत.
देवीच्या चौकीजवळ स्थापित करा.
एक चिरंतन ज्योत पेटवा आणि लक्षात ठेवा की ती संपूर्ण नऊ दिवस सतत जळत राहील.
चिरंतन ज्योत पेटवता येत नसेल तर रोज सकाळी पूजेच्या वेळी दिवा पेटवावा.
पूजेच्या वेळी ॐ ऐम ह्रीं क्लीम चामुंडयी विचे या मंत्राचा जप करा.
दुर्गा सप्तशतीचे पठण करावे.
शेवटी आरतीने पूजा संपवावी.
दररोज नऊ दिवस देवीच्या मूर्तीची आणि कलशाची पूजा करावी. मनगट अर्पण करा. टिळक करा. दुर्गा सप्तशतीचे पठण करा आणि आरती करा.
चैत्र नवरात्री हे हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाचा सण आहे जो विशेषतः देवी दुर्गाच्या पूजेसाठी साजरा केला जातो. हा काळ उपवास, श्रद्धा आणि आत्मशुद्धीसाठी ओळखला जातो. परंतु काही गोष्टी या काळात टाळणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे धार्मिक तसेच शारीरिक आरोग्य दोन्ही टिकून राहतात. सर्वप्रथम, या नवरात्रीत मांस, मच्छी, अंडी आणि मद्यपान टाळले पाहिजे. उपवास आणि शुद्ध आहार ठेवण्याचा अर्थ फक्त तोंडाचे नियम पाळणे नाही, तर शरीर आणि मन दोन्ही शुद्ध ठेवणे हा आहे. गरजेपेक्षा जास्त तोंडाने बोलणे, वादविवाद करणे किंवा इतरांवर राग व्यक्त करणे देखील टाळावे. चैत्र नवरात्रीत देवीची कृपा मिळावी म्हणून संयम, सहनशीलता आणि शांतीचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे. याशिवाय, या काळात जगरात, मोठ्या सामाजिक समारंभात किंवा अत्यंत मेहनती कामात स्वतःला गुंतवणे टाळावे. खूप उशिरा झोपणे किंवा शरीरावर अवाजवी थकवा आणणे देखील उपवासाच्या उद्देशाला विरोधी ठरते. घरातील स्वच्छता आणि पूजा पद्धतींचा आदर न करता चुकीच्या ठिकाणी किंवा अनैतिक पद्धतीने पूजा करणे, धार्मिक नियमांचे उल्लंघन म्हणून पाहिले जाते. काही लोक नवरात्रीच्या काळात जास्त गोड किंवा तिखट पदार्थ खाणे सुरू करतात, ज्यामुळे पोटात त्रास किंवा आरोग्याचे नुकसान होऊ शकते, त्यामुळे संतुलित आहार घेणे आवश्यक आहे.
सारांश म्हणून, चैत्र नवरात्रीत खालील गोष्टी टाळाव्यात:
मांसाहार, अंडी, मद्यपान व धूम्रपान.
वादविवाद, राग, द्वेष किंवा नकारात्मक वर्तन.
अतिउत्साहाने किंवा थकवा निर्माण करणारी कामे.
अनैतिक किंवा चुकीच्या पद्धतीने पूजा करणे.
जास्त गोड, तिखट किंवा जंक फूड सेवन करणे.
हे नियम पाळल्यास नवरात्रीचा उपास, आराधना आणि आत्मशुद्धीचा अनुभव अधिक गाभ्यातून मिळतो आणि शारीरिक तसेच मानसिक आरोग्यही टिकून राहते. जर हवे असेल, मी तुम्हाला “चैत्र नवरात्रीसाठी आहार व दिनचर्या” ह्या संदर्भात सविस्तर मार्गदर्शन देखील देऊ शकतो, ज्यामुळे उपवास आणखी सोपा आणि सुरक्षित होईल.
Leave a Reply