जीभ हा आपल्या शरीराचा अविभाज्य भाग आहे, जो केवळ चवच ओळखत नाही तर शरीरात वाढत असलेल्या आजारांनाही सूचित करतो. जिभेचा बदलणारा रंग ताप आणि पोट अस्वस्थ होण्याचे संकेत देतो आणि हेच कारण आहे की जेव्हा जेव्हा आपण डॉक्टरांकडे जातो तेव्हा डॉक्टर जिभेची तपासणी नक्कीच करतात. सकाळी उठल्याबरोबर जिभेवर पांढरा किंवा पिवळा थर असेल तर शरीरात आंबा वाढत आहे हे समजून घ्या. आयुर्वेदात आंबा खूप हानिकारक मानला जातो. जेव्हा विषारी आणि विषारी पदार्थ बाहेर येण्याऐवजी आत जमा होऊ लागतात तेव्हा आंबा शरीरात वाढतो . जेव्हा असे होते तेव्हा चयापचय क्रिया मंदावते आणि पोटदुखी आणि पोटदुखी, बद्धकोष्ठता, गॅस आणि पोट आणि आतड्यांशी संबंधित इतर आजार होऊ लागतात.
याचा परिणाम तोंड आणि जिभेवर दिसून येतो. ही केवळ पोटाची समस्या नाही. आंबा हळूहळू रक्त घाण करतो आणि पुढे संधिवात, मधुमेह, हृदयरोग यासारख्या मोठ्या आजारांचा पाया घालतो. जिभेवरील पांढऱ्या किंवा पिवळ्या थरावर उपचार करण्यासाठी आयुर्वेदात अनेक उपाय आहेत, त्यापैकी पहिला म्हणजे अधूनमधून उपवास करणे. दररोज 14-16 तास उपवास केल्याने पोट आणि पचनशक्तीसाठी चांगले असते. यासाठी संध्याकाळी 6 ते 7 या वेळेत जेवण करा आणि दुसऱ्या दिवशी 10-11 दरम्यान पहिले मैल घ्या. यावेळी, जेव्हा आपल्याला भूक लागते तेव्हा आपण पेये घेऊ शकता.
यामुळे पोट स्वच्छ होण्यास पूर्ण वेळ मिळतो. आणखी एक उपाय म्हणजे जिरे, कोथिंबीर आणि बडीशेप यांचा काढा. हे तिघेही समान प्रमाणात पाण्यात उकळवा. हा काढा दिवसभरात थोडासा घोट प्यावा . हे शरीराच्या आतील सर्व अडथळे उघडून घाण काढून टाकण्यास मदत करेल. तिसरा उपाय म्हणजे अग्निसाराची कृती. अग्निसार क्रिया ही योगातील सर्वात शक्तिशाली क्रिया मानली जाते, ज्यामध्ये पोट आतल्या बाजूला पंप केले जाते. ही क्रिया रिकाम्या पोटी केली जाते, ज्यामुळे शरीरात जमा झालेले आंबे हळूहळू बाहेर येऊ लागतात. लक्षात ठेवा दिवसभर कोमट पाणी पिण्याचा प्रयत्न करा . थंड पाण्यामुळे विषारी पदार्थ जमा होण्यास मदत होते आणि बद्धकोष्ठतेची अस्वस्थताही वाढते. बद्धकोष्ठता आणि पोटातील आजार संपवण्यासाठी कोमट पाणी हा सर्वोत्तम पर्याय असू शकत नाही. जिभेवरील पांढरा थर दिसणे ही अनेक लोकांमध्ये आढळणारी सामान्य समस्या आहे, मात्र ती शरीरातील काही अंतर्गत बदलांचे संकेत देऊ शकते. साधारणपणे हा पांढरा थर म्हणजे जिभेवर साचलेले मृत पेशी, जंतू, अन्नकण आणि बॅक्टेरिया यांचे मिश्रण असते. तोंडाची योग्य स्वच्छता न राखणे, कमी पाणी पिणे, धूम्रपान, तंबाखू सेवन, दारू पिणे किंवा दीर्घकाळ उपाशी राहणे यामुळे हा थर जास्त दिसू शकतो. आयुर्वेदानुसार जिभेवरील पांढरा थर म्हणजे शरीरात आम (विषद्रव्य) साचल्याचे लक्षण मानले जाते, जे पचनक्रिया कमकुवत झाल्यामुळे तयार होते. पचन नीट न झाल्यास अन्नाचे योग्य रूपांतर होत नाही आणि त्याचा परिणाम जिभेवर थराच्या स्वरूपात दिसतो. सकाळी उठल्यावर थर जास्त दिसणे कधी कधी सामान्य असू शकते, पण तो दिवसभर राहणे, जाड असणे किंवा दुर्गंधी येणे हे आरोग्याच्या दृष्टीने लक्ष देण्यासारखे लक्षण आहे.
जिभेवरील पांढऱ्या थरामुळे किंवा त्यामागे असलेल्या कारणांमुळे काही आजारांची शक्यता असू शकते. सर्वात सामान्य कारण म्हणजे पचनसंस्थेचे विकार—जसे अपचन, अॅसिडिटी, गॅस, बद्धकोष्ठता किंवा आम्लपित्त. याशिवाय हा थर फंगल संसर्ग (ओरल थ्रश) मुळेही येऊ शकतो, विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये, लहान बाळांमध्ये किंवा अँटिबायोटिक्स जास्त काळ घेणाऱ्यांमध्ये. ताप, सर्दी, खोकला, घसा दुखणे यांसारख्या संसर्गजन्य आजारांमध्येही जिभेवर पांढरा थर दिसतो. काही वेळा हा थर यकृताचे विकार, व्हिटॅमिन B-कॉम्प्लेक्सची कमतरता, रक्ताची कमतरता (अॅनिमिया) किंवा प्रतिकारशक्ती कमी असल्याचेही सूचित करू शकतो. तोंडात जळजळ, वेदना, चव न लागणे, दुर्गंधी, जिभेवर भेगा पडणे किंवा थरासोबत पांढरे डाग दिसणे ही लक्षणे आढळल्यास दुर्लक्ष करू नये. अशा वेळी नियमित जिभेची स्वच्छता, भरपूर पाणी पिणे, संतुलित आहार घेणे उपयुक्त ठरते; मात्र थर दीर्घकाळ टिकत असल्यास, वारंवार येत असल्यास किंवा इतर त्रासांसोबत दिसत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. जिभा ही आरोग्याचा आरसा मानली जाते, त्यामुळे तिच्यावर दिसणाऱ्या बदलांकडे वेळीच लक्ष देणे संपूर्ण शरीराच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे ठरते.
Leave a Reply