धार्मिक आणि ज्योतिषशास्त्रीय दृष्टिकोनातून ग्रहण हा अत्यंत महत्त्वाचा काळ मानला जातो. दरवर्षी सूर्य आणि चंद्र ग्रहण येते. ग्रहणाची वेळ अशुभ मानली जाते. अमावस्येला सूर्यग्रहण आणि पौर्णिमेच्या दिवशी चंद्रग्रहण होते. यंदा फाल्गुन महिन्याच्या अमावस्येला सूर्यग्रहण झाले. हे ग्रहण भारतात दिसले नाही. अशा परिस्थितीत देशात सूर्यग्रहणाच्या सूतक कालावधीचाही विचार केला गेला नाही. आता फाल्गुन महिन्यात चंद्रग्रहण होणार आहे. यावर्षी फाल्गुन महिन्याची पौर्णिमा 03 मार्च रोजी आहे. या दिवशी चंद्रग्रहण होणार आहे. हे वर्षातील सर्वात मोठे चंद्रग्रहण असेल. या ग्रहणाचा कालावधी 03 तास 27 मिनिटे असेल. हे ग्रहण सिंह आणि पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रात होणार आहे. हे ग्रहण भारतात दिसणार आहे. अशा परिस्थितीत तो सूतक काळ देखील मानला जाईल.
चंद्रग्रहण (चंद्रग्रहण) हा खगोलीयदृष्ट्या पृथ्वी सूर्य आणि चंद्र यांच्या मध्यभागी येऊन चंद्रावर सावली पडण्याची घटना आहे. धार्मिक आणि पारंपरिक दृष्टिकोनातून ग्रहणकाळाला सूतकाचा मानले जाते, त्यामुळे काही विशिष्ट काळजी घेणे आवश्यक आहे. ग्रहण सुरू होण्यापूर्वी घरातील स्वच्छता करून, अन्नपदार्थ झाकून ठेवणे शुभ मानले जाते. ग्रहणाच्या काळात नवीन अन्न शिजवणे, खाणे-पिणे किंवा घराबाहेर जास्त वेळ राहणे टाळावे. काही लोक ग्रहणात पूजा, जप किंवा मंत्रोच्चार करतात, कारण हा वेळ आध्यात्मिक साधनेसाठी अनुकूल मानला जातो.
चंद्रग्रहणाच्या वेळी प्रार्थना करणे, देवी-देवतांचे स्मरण करणे, हळदी-कुंकू, दीप किंवा अगरबत्ती लावणे शुभ ठरते. शक्य असल्यास ग्रहण संपल्यानंतर घरात पाणी उकळून स्वच्छता करावी आणि उरलेले अन्नपदार्थ नष्ट करणे शुभ मानले जाते. मुलांना, वृद्धांना आणि गर्भवती महिलांना या काळात घराबाहेर जाणे टाळावे, असे सांगितले जाते. ग्रहण हा वेळ ध्यान, योग, जप आणि आध्यात्मिक अभ्यासासाठी आदर्श मानला जातो, कारण या काळात मानसिक ऊर्जा अधिक संवेदनशील आणि शुद्ध राहते असे पारंपरिक मत आहे. वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून, ग्रहणामुळे थेट शारीरिक धोका फारसा नसतो, परंतु आंतरराष्ट्रीय अभ्यासानुसार सूर्यग्रहणाच्या वेळी डोळ्यांचे संरक्षण आवश्यक असते. चंद्रग्रहणात थेट धोका नाही.
तरीही ग्रहणाचा वेळ शांततेत आणि सुरक्षिततेत घालवणे योग्य आहे. ग्रहणाच्या वेळी ताण-तणाव टाळणे, वादविवाद न करणे आणि सकारात्मक विचार करणे मानसिक आरोग्यास फायदेशीर ठरते. दानधर्म करणे, गरजूंना मदत करणे किंवा आध्यात्मिक ग्रंथांचा अभ्यास करणे हा वेळ उपयोगी ठरतो. या सर्व काळजींमुळे घरात सकारात्मक ऊर्जा टिकते, मानसिक शांतता वाढते आणि ग्रहणानंतरचे वातावरण अधिक सौम्य व सुखकारी बनते. धर्मग्रंथांमध्ये चंद्रग्रहणाच्या विशेष नियमांचा उल्लेख आहे. अशा परिस्थितीत जाणून घेऊया या काळात काय करावे आणि काय करू नये?
2026 च्या चंद्रग्रहणाची वेळ दुपारी 3 वाजून 20 मिनिटांनी चंद्रग्रहण सुरू होईल. हे चंद्रग्रहण संध्याकाळी 06 वाजून 47 मिनिटांपर्यंत चालेल. चंद्रग्रहणाचा सूतक कालावधी ग्रहणाच्या 09 तास आधी होतो. अशा परिस्थितीत, भारतात सकाळी 06:20 वाजता वर्षाचे पहिले चंद्रग्रहण सुरू होईल. त्यानंतर सायंकाळी ग्रहणाचा समारोप होऊन सूतक कालावधीही संध्याकाळी ०६ वाजून ४७ मिनिटांनी संपेल. चंद्रग्रहणाचा सूतक काळ सुरू होण्यापूर्वी देवाच्या मंदिराला पडद्याने झाकून ठेवावे. सूतकच्या वेळी आपल्या देवाच्या मंत्रांचा जप करत रहा. सूतक सुरू होण्यापूर्वी अन्नपदार्थांमध्ये तुळशीची पाने घालावीत, जेणेकरून अन्न नंतर खाल्ले जाऊ शकेल. विशेषत: ग्रहणाच्या वेळी ब्रह्मचर्याचे पालन करा. ग्रहणाच्या सूतक काळात कोणत्याही प्रकारची पूजा करू नये. चंद्रग्रहणाच्या वेळी घराबाहेर पडू नका. उघड्या डोळ्यांनी ग्रहणाकडे पाहू नका. सूतक काळात अन्न शिजवू नये आणि खाऊ नये. चंद्रग्रहणाच्या वेळी गरोदर महिलांनी विसरूनही घराबाहेर पडू नये. सूतक काळात पलंगावर झोपू नये.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
Leave a Reply