इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्ध सुरू होऊन 1 महिन्यापेक्षा जास्त काळ उलटला आहे. या युद्धामुळे आखाती देशात तणावाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे, त्यामुळे संपूर्ण जगाचा इंधन पुरठा खंडित झाला आहे. यामुळे भारताचीही चिंता वाढली आहे. कारण भारत आपल्या गरजेपैकी सुमारे 85% तेल आणि जवळपास 70% गॅस आयात करतो. मात्र आता आगामी काळात देशाची चिंता मिटण्याची शक्यता आहे. बंगालच्या उपसागरातून आशेची किरण समोर आला आहे. अंदमान आणि निकोबार बेटांजवळ खोल समुद्रात भारताला मोठा खजिना सापडण्याचे संकेत मिळाले आहेत, ज्यामुळे आगामी काळात जो येत्या काही दशकांत देशाचे चित्र बदलू शकतो.
मोठा खजिना मिळण्याची शक्यता
अंदमान-निकोबार हा भाग नो-गो क्षेत्र मानले जात होते, म्हणजेच या भागात जाण्यासाठी परवानगी नव्हती. मात्र आता सरकारच्या खुले क्षेत्र परवाना धोरण (Open Acreage Licensing Policy) मुळे सुमारे 10 लाख चौरस किमी क्षेत्र शोधासाठी खुले झाले आहे. अंदमान बेसिन हे भारतातील सर्वाधिक खनिजसाठा असलेले संभाव्य पण कमी शोधले गेलेले ऑफशोर क्षेत्र मानले जाते. शास्त्रज्ञ आणि भूगर्भशास्त्रज्ञांच्या मते येथे सुमारे 371 मिलियन टन ऑइल इक्विव्हॅलेंट (mmtoe) संसाधने असू शकतात. हा आकडा खूप मोठा आहे.
OIL आणि ONGC ची मोठी ड्रिलिंग मोहीम
भारतातील दोन प्रमुख सरकारी कंपन्या OIL आणि ONGC यांनी 2026 च्या सुरुवातीपासून अंडमान-निकोबार बेसिनमध्ये ड्रिलिंग करत आहेत. हे क्षेत्र अद्याप फ्रंटियर आणि प्री-कमर्शियल टप्प्यात आहे, म्हणजेच हायड्रोकार्बनचे संकेत मिळाले असले तरी पूर्ण शोध आणि व्यावसायिक उत्पादन अजून बाकी आहे. OIL ने विजयपूरम-1, 2 आणि 3 अशा तीन विहिरी ड्रिल केल्या आहेत. विजयपूरम-2 मध्ये 87% मिथेन असलेला गॅस आढळला असून 2,212–2,250 मीटर खोलीवर प्रवाहाचे संकेत मिळाले आहेत, तर विजयपूरम-1 कोरडी होती.
ONGC ने AND-P1 नावाच्या अल्ट्रा-डीपवॉटर विहिरीवर काम सुरू केले असून समुद्रतळाखाली 6,000 मीटरपर्यंत ड्रिलिंग करण्याचे लक्ष्य आहे. सध्या सुमारे 4,000 मीटरपर्यंत खोदकाम झाले आहे. सध्या ANDW-7 आणि ANDW-9 या विहिरींमध्ये गॅसचे संकेत मिळाले आहेत. मात्र हे संपूर्ण यश म्हणता येणार नाही. तज्ञांच्या मते, सध्या दोन्ही कंपन्यांचे लक्ष भूगर्भीय क्षमता समजून घेण्यासाठी शोध आणि परीक्षण ड्रिलिंगवर आहे.
10 वर्षे लागणार
अंदमान सारख्या भागात ड्रिलिंग कठीण आहे, कारण हे अल्ट्रा-डीपवॉटर क्षेत्र असल्याने समुद्राची खोली आणि तळातील दाब अत्यंत जास्त असतो. अशा भागात खनिजांच्या शोधापासून उत्पादनापर्यंतचा प्रवास 6 ते 10 वर्षे असू शकतो. केवळ विहिरी खोदणे पुरेसे नाहीये तर समुद्राखाली पाइपलाइनचे जाळे उभारणे, गॅस लिक्विफाय करण्यासाठी प्लांट उभारणे आणि तो सुरक्षितपणे मुख्य भूमीपर्यंत पोहोचवणे ही मोठी आव्हाने आहेत. फक्त गॅस मुख्य भूमीपर्यंत पोहोचवण्यासाठीच सुमारे 5 वर्षे लागू शकतात, त्यामुळे येथून उत्पादन सुरु होण्याठी कमीत कमी एका दशकाचा कालावधी लागू शकतो.
या भागात मोठ्या प्रमाणात खनिजे आढळल्यास 2030 च्या दशकाच्या सुरुवातीपूर्वी किंवा मध्यापूर्वी व्यावसायिक उत्पादन सुरू होण्याची शक्यता कमी आहे. त्यामुळे अंदमान मधील हा शोध तात्काळ उपाय नसून दीर्घकालीन उपाय ठरू शकतो. जर येथे उत्पादन यशस्वी झाले, तर 2030 च्या दशका मध्यानंतर भारताची आयात कमी होऊ शकते.
Leave a Reply