आजच्या आधुनिक युगात, जिथे घरे सुशोभीकरणासाठी महागड्या पेंट आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर वाढत आहे, त्यांच्या संभाव्य दुष्परिणामांकडे फारसे लक्ष दिले जात नाही. तज्ज्ञांच्या मते, घरातील मोबाईल, वाय-फाय राउटर, टीव्ही आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमधून बाहेर पडणाऱ्या रेडिएशनचा आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. पलामू जिल्ह्यातले तज्ज्ञ विजेंद्र नाथ शाही गेली २० वर्षं ही नर्सरी चालवतायत. ते म्हणाले की, एशियन पेंट्ससह विविध ब्रँडच्या भिंतींवर लावलेले पेंट अस्थिर सेंद्रिय संयुगे (व्हीओसी) सारखे विषारी वायू सोडू शकतात, ज्यामुळे जास्त काळ बंद खोल्यांमध्ये राहिल्यास डोकेदुखी, ऍलर्जी आणि श्वसनाच्या समस्या उद्भवू शकतात. ते पुढे म्हणाले की, अशा धोक्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी घरात काटेरी रोपे लावणे फायदेशीर ठरू शकते.
त्यांच्या मते, काटेरी झाडे – मग ती झुडप, वेली किंवा झाडाच्या स्वरूपात असोत – वातावरण शुद्ध करण्याची विशेष क्षमता असते. विशेषत: कॅक्टससारख्या वनस्पती घरामध्ये ठेवल्यास रेडिएशनचे परिणाम कमी होण्यास मदत होते. बेडरूममध्ये किंवा जिथे जास्त इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे असतील अशा ठिकाणी निवडुंग ठेवता येतील, असे त्यांनी सांगितले. हे केवळ रेडिएशनचा प्रभाव कमी करण्यास मदत करत नाही तर पेंटमधून उत्सर्जित होणारे हानिकारक वायू शोषून घेण्यास देखील उपयुक्त मानले जाते. घराच्या सजावटीबरोबरच ही झाडे आरोग्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरू शकतात.
राहील, कॅक्टस आकर्षकपणे सजवला जाऊ शकतो आणि घरात ठेवला जाऊ शकतो. यासाठी, आपण एक स्टँड किंवा शेल्फ बनवू शकता आणि ते काचेच्या भांड्यात सुरक्षितपणे ठेवू शकता, जेणेकरून ते सजावटीचे आणि सुरक्षित दिसेल. याशिवाय घरात इतर शोभेच्या काटेरी झाडांचीही लागवड करता येते, ज्यामुळे वातावरण स्वच्छ राहण्यास मदत होते. आधुनिक जीवनशैलीत नैसर्गिक उपचारांचा अवलंब करणे ही काळाची गरज असल्याचे ते म्हणाले. घरात हिरवळ वाढल्यास केवळ सौंदर्य वाढणार नाही तर कुटुंबाचे आरोग्यही सुरक्षित राहील. घरांच्या भिंतींवर लावले जाणारे पेंट, जसे की Asian Paints सारख्या कंपन्यांचे रंग, घर सुंदर आणि आकर्षक बनवतात; परंतु त्यांचा आरोग्यावर काही प्रमाणात परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः नवीन पेंट लावल्यानंतर त्यातून उडणारे वायू (Volatile Organic Compounds – VOCs) हवेत मिसळतात. या रसायनांमुळे काही लोकांना डोकेदुखी, डोळ्यांत जळजळ, घशात खवखव, चक्कर येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. दमा किंवा अॅलर्जी असलेल्या व्यक्तींना हा त्रास अधिक जाणवू शकतो. तेलावर आधारित (oil-based) पेंटमध्ये रसायनांचे प्रमाण जास्त असू शकते, त्यामुळे त्यांचा वास आणि परिणाम अधिक तीव्र असतो. बंद खोलीत वायुवीजन कमी असल्यास हा परिणाम वाढू शकतो.
तथापि, आजकाल अनेक कंपन्या कमी-VOC किंवा शून्य-VOC असलेले पर्यावरणपूरक (eco-friendly) पेंट तयार करतात, ज्यांचा आरोग्यावर होणारा परिणाम तुलनेने कमी असतो. पेंट लावताना आणि त्यानंतर काही दिवस खिडक्या उघड्या ठेवून योग्य हवेशीर व्यवस्था करणे आवश्यक आहे. लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि गर्भवती महिलांनी ताज्या पेंटच्या खोलीत दीर्घकाळ राहणे टाळावे. पेंट निवडताना त्यातील घटक, गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेची माहिती तपासणे उपयुक्त ठरते. योग्य काळजी घेतल्यास भिंतींवरील पेंटमुळे आरोग्यावर होणारे संभाव्य दुष्परिणाम मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतात.
Leave a Reply